Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Kindermoment: van kromme tenen naar samen kerk-zijn

“En dan mogen nu de kinderen naar voren komen…” In veel kerken hoort het kindermoment bij de kerkdienst. Bijna altijd is dit het moment dat kinderen naar de kindernevendienst gaan. Hoe zorgt u ervoor dat dit écht iets toevoegt aan het samen gemeente-zijn?

Aan de slag

Het kindermoment is een moment van interactie tussen predikant of kinderleider en de kinderen. In dit artikel vindt u vragen en ideeën die u kunnen helpen om over dit moment na te denken en vervolgens vorm te geven aan een kindermoment dat past bij uw gemeente. Het zijn vragen om als predikant, kindernevendienstleiding, een paar ouders én wat kinderen te bespreken en ermee aan de slag te gaan.

Wat is het doel van het kindermoment? 

Denk eerst na over het doel van het kindermoment. Steeds vaker wordt tijdens de kindernevendienst een ander bijbelgedeelte of thema behandeld dan in de kerkdienst. En zelfs als het bijbelgedeelte wel overeenkomt, kan de boodschap van de preek en de kindernevendienst nog verschillen. Dit heeft natuurlijk gevolgen voor het kindermoment. Welk onderwerp en welke insteek wordt gekozen? Er zijn grofweg twee doelen om een kindermoment mee in te steken: kinderen betrekken bij de kerkdienst óf volwassenen betrekken op wat er gebeurt in de kindernevendienst. Beide doelen zijn prima, maar het is goed om dit scherp te hebben en één van beide te kiezen. Zorg dat het voor iedereen helder is. Benoem het eventueel tijdens het moment zelf. Het is prima om regelmatig van doel te wisselen: soms gaat het over de lezing en de preek in de kerkdienst en soms over het onderwerp van de kindernevendienst. Als het over de kerkdienst gaat, is het logisch dat de predikant de leidende rol heeft, als het over de kindernevendienst gaat, kan dat niet zonder de betrokkenheid van kindernevendienstleiding. Het mooiste is als er regelmatig, liefst elke week, overleg is tussen beiden. Dit kan ook via mail, whatsapp of structureel voor de kerkdienst, het overleg hoeft niet zwaar of ingewikkeld te zijn.

Raakt het kindermoment aan zowel de bijbeltekst als de leefwereld van de kinderen? 

Om een bijbelgedeelte dicht bij kinderen te brengen, is een wisselwerking tussen de wereld van toen en de wereld van nu nodig. Waar raakt het bijbelgedeelte de leefwereld van de kinderen? Welke ervaringen die kinderen helpen de betekenis van een bijbelgedeelte te ontdekken, hebben ze? Hoe helpt dit bijbelgedeelte kinderen om op een nieuwe manier naar hun eigen dagelijkse leven te kijken? In de godsdienstpedagogiek wordt in dit verband de term ‘wederkerige ontsluiting’ gebruikt. Pijl naar beneden Voor het kindermoment betekent dit dat het belangrijk is om te bedenken wat de kern van de boodschap is die je met de kinderen wilt behandelen én hoe de leefwereld van kinderen raakt aan de traditie. Dit toepassen in een kindermoment vraagt enige kennis en vaardigheden. Ook hierbij is samenwerking tussen (pedagogisch geschoolde) kindernevendienstleiding en de theoloog van belang. 

Sluiten we aan bij de ontwikkeling van kinderen? 

Misschien heeft u het ook weleens meegemaakt dat u een vraag stelde en alle kinderen u schaapachtig aankeken. Te ingewikkeld of juist te makkelijk. Een kind van vier zit qua (geloofs)ontwikkeling op een heel ander niveau dan een kind van tien. Pijl naar beneden Jonge kinderen kunnen bijvoorbeeld nog niet goed symboliseren. Dit betekent bijvoorbeeld dat een voorbeeld met een geknoopt touw als het gaat over moeilijkheden en knopen in je leven, over de hoofden van de meeste kinderen heen zal gaan. En kinderen vanaf de middenbouw van de basisschool vinden het vaak leuk om te leren en kennis te delen. Probeer daarom eens een quiz of achtergrondinformatie bij een bijbelgedeelte om hun aandacht te krijgen. 

Aansluiten bij de ontwikkeling van kinderen kan trouwens ook heel praktisch door op ooghoogte van kinderen in gesprek te gaan. Bijvoorbeeld door op een krukje te gaan zitten of door uw hurken te gaan. 

Wie zijn onze kinderen?

Het maakt nogal uit of er elke week een handjevol kinderen in de kerk zit of dat er veertig kinderen naar voren komen. Ook kan er verschil zijn tussen kinderen die graag vooraan staan en kinderen die liever de kat uit de boom kijken. Leer de kinderen kennen en spreek ze bij hun naam aan. Vraag eens aan de kinderen zélf hoe ze betrokken willen worden bij de kerkdienst of dat ze iets over de kindernevendienst willen delen. Misschien willen ze liever niet naar voren komen, maar luisteren of kijken ze liever als ze op hun eigen plek zitten. Of wellicht willen ze juist zelf wel een grotere rol. Laat ze tijdens kindernevendienst of club eens brainstormen en doe ook wat met die ideeën. 

Welke vorm past bij wat je wilt bereiken? 

Wilt u een echt geloofsgesprek voeren met kinderen, dan is voorin de kerk met microfoon terwijl de hele gemeente toekijkt wellicht niet de beste setting. In dat geval zou u beter een gespreksvraag aan de hele gemeente kunnen stellen om hier in tweetallen even over te ‘buzzen’. En wilt u iets leren aan kinderen, dan is vragen stellen misschien niet de beste aanpak. Grote kans dat ze een ‘fout’ antwoord geven en ze, onbedoeld, lachsalvo’s uit de kerk ontlokken. Vorm doet er toe bij het overdragen van een boodschap! Denk hier dus over na. Een kindermoment kan ook in de vorm van een quiz, kort spel, een proefje, het kijken van een filmpje of luisteren naar een mooi verhaal. 

Ten slotte, wat als het kindermoment in de soep dreigt te lopen?

En wat kunt u doen wanneer een kind een antwoord geeft dat u niet kunt gebruiken? Of als er helemaal geen antwoord komt? Wat als de zorgvuldig bedachte opzet niet uitpakt zoals bedoeld, ondanks het nadenken over bovenstaande vragen? Met het integreren van interactie in de kerkdienst geeft u altijd iets uit handen, zeker als het met kinderen is. Dat is spannend, maar wie durft los te laten wordt zonder twijfel verrast door kinderen. Ontspanning en vertrouwen dat de Geest juist door kindermonden spreekt is een eerste stap. Durf eens mee te gaan in een ‘fout’ antwoord en vraag nieuwsgierig waaróm een kind dat antwoord geeft. U zult niet de eerste zijn die verrast wordt door het geloof en de wijsheid van een kind. Zo bent u echt samen gemeente.

Inspiratie opdoen? Zeven alternatieven voor het kindermoment vindt u hier.

Foto: Unsplash

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Predikant