Israëlzondag

Waarom Israëlzondag?

Op de eerste zondag in oktober geeft de Protestantse Kerk op een bijzondere manier uiting aan haar onopgeefbare verbondenheid met het Joodse volk. Die verbondenheid hoort niet alleen bij de Protestantse Kerk, maar is zo oud als de kerk zelf. De christelijke kerk is historisch en theologisch onlosmakelijk verbonden met het Jodendom. De kerk deelt in de aan Israël geschonken verwachting van het Koninkrijk van God, zo stelt de Kerkorde. Jezus was Joods, de eerste christenen waren Joods, en bij het lezen van de Bijbel is het goed om steeds bewust te zijn van de joodse wortels van de teksten. Wat betekent dat de kerk de Schriften samen met de synagoge leest? Wat betekent het dat de kerk gelooft in de God van Israël? Het zijn deze vragen die de Israëlzondag ieder jaar opnieuw oproept.

Wat betekent Israëlzondag?

In dienen, leren en vieren zoekt de kerk de relatie met het Joodse volk.

Herkomst van Israëlzondag

De Nederlandse Hervormde Kerk stelde de themazondag in 1949 in, om aandacht te geven aan de relatie tussen de christelijke kerk en het Joodse volk. De hervormde synode stelde eerst voor om Israëlzondag te laten vallen op de zondag vóór de Grote Verzoendag. Vanaf 1950 kreeg de zondag een vaste plek in het jaar: de eerste zondag in oktober. In 1984 werd Israëlzondag ook aan gereformeerde zijde officieel ingesteld. De Protestantse Kerk volgt deze tradities.

Israëlzondag in het najaar

De datum ligt bewust rond de najaarsfeesten Nieuwjaar, Grote Verzoendag en Loofhuttenfeest, zodat de kerk een verstaan van het joodse volk zoekt vanuit de levende praktijk van het religieuze jodendom. Israëlzondag staat bewust niet óp een van de joodse feestdagen zelf, om te voorkomen dat de kerk die feestdagen lijkt over te nemen of te vervangen. In de nabijheid van de synagoge wil de kerk op haar eigen dag, de zondag, luisteren naar wat de joodse traditie te bieden heeft in het verstaan van de Schriften.

Hoe vieren gemeenten Israëlzondag?

Vaak wordt de liturgie, de preek en de collecte afgestemd op deze zondag. Gemeenten kunnen deze zondag bijzonder maken door:

• liturgie en liederen die de verbondenheid met het Joodse volk benadrukken. In de keuze van de liederen klinken dezelfde Psalmen als bij Israël, op eigen wijze, maar niet zonder hen;
• verkondiging waarin meer dan anders aandacht is voor de joodse uitleg van Bijbelteksten of voor de relatie tussen jodendom en christendom;
• gebeden voor het Joodse volk en om vrede in het Midden-Oosten, met ruimte voor verlegenheid en moeite met alles wat gebeurde en gebeurt, daar en in de eigen samenleving;
• educatie over joodse tradities, de geschiedenis van joods-christelijke relaties en bewustwording van vormen van antisemitisme, vroeger en nu.

Israëlzondag en het Israëlisch-Palestijnse conflict

Vanaf het begin riep de naam vragen op, en in de loop der jaren kwamen daar vragen bij. Wat wordt bedoeld met Israël? Deze eerste zondag in oktober is altijd bedoeld geweest als een zondag waarop de verhouding tussen de kerk en het Joodse volk centraal staat, niet als een zondag van of voor de staat Israël. Toch denken velen bij de naam direct aan het Israëlisch-Palestijnse conflict. Daardoor is Israël een ongemakkelijk thema geworden, ook in de kerk, waar mensen soms liever nu even niet stilstaan bij het onderwerp. De problematiek is complex en de meningen lopen diametraal uiteen, in de gemeenten en in het kerkverband, vaak vanuit grote betrokkenheid en met navenant felle gevoelens.

De Protestantse Kerk is geroepen om gestalte te geven aan de verbondenheid met het Joodse volk, vanuit haar theologische wortels en vanwege het gedeelde verhaal van Gods verbondstrouw. Die roeping gaat samen met de diaconale roeping en de roeping tot oecumenische verbondenheid met christenen wereldwijd, inclusief Palestijnse christenen. Deze roepingen kunnen botsen en schuren, maar de Protestantse Kerk veronachtzaamt geen van beide. Ze bestaan naast elkaar; de ene roeping weegt niet minder dan de andere.

De Protestantse Kerk zet de joods-christelijke dialoog voort, in Israël en in Nederland. Dit gesprek hoort bij de identiteit van de kerk en is daarom voor christenen onopgeefbaar. Het zoeken naar recht, vrede en verbinding in het Israëlisch-Palestijnse conflict vormt daarmee geen tegenstelling. De Protestantse Kerk wil stem geven aan Joden, Palestijnse christenen en andere Palestijnen, en verbonden met hen blijven, vanuit de overtuiging dat iedereen gehoord moet worden en elk mensenleven even kostbaar is in de ogen van God.

Voor het bredere gesprek over Israël en Palestina in de gemeente, zie Israël en Palestina.