Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Waar geloof en landbouw elkaar ontmoeten

De Dorpskerkenbeweging richt zich op vragen rond kerk-zijn in een dorp en dus vaak op het platteland. Het platteland waar boeren met veel regelgeving te maken hebben en soms moeite hebben het hoofd boven water te houden. In het afgelopen jaar protesteerden boeren in Den Haag tegen het stikstofbeleid. Wat gaat er schuil achter de protesten als het gaat om twijfels, onzekerheden en geloof? Waar ontmoeten geloof en landbouw elkaar? En wat kunnen kerken doen?

Dorpskerkambassadeur Mark Schippers sprak met Douwe Hiemstra, voorzitter van de werkgroep ‘Kerken en landbouw’ in Friesland. Dorpskerkambassadeur Betsy Nobel sprak met Jack Steeghs, pastoraal werker in de parochie De Twaalf Apostelen in de regio Wijchen. 

Bidden voor de boeren

In Friesland zet de werkgroep ‘kerken en landbouw’ zich in voor het versterken van de relatie tussen deze twee. “Vroeger hadden de boerenbedrijven een meer prominente rol in de kerk”, zegt voorzitter Douwe Hiemstra. “Die rol is veel kleiner geworden.” De werkgroep organiseert in de provincie onder andere symposia over ‘leven op en van het land’ en houdt zich bezig met theologische reflectie op de verbinding van de dogmatiek van de kerk en geloof in de schepping met een duurzaam leven op en van het land.

Op pastoraal gebied gebeurt er veel bij de boeren, vertelt Hiemstra. “Er komt veel op de boeren af. Naast ondernemer moet de boer ook specialist zijn. Of het nu gaat om kalveren, administratie of vraagstukken over het milieu. Boeren steken zich in grote schulden om investeringen te doen om zo hun bedrijf rendabel te houden. De ene boer kan hier beter mee omgaan dan de andere. Boer zijn is een andere manier van leven. Boeren voelen het als falen als het niet goed gaat met het bedrijf. Wat dat betreft is er veel stil leed.” Reden dat de werkgroep enkele jaren terug het thema van suïcide aankaartte onder hun leden. “We doen dan ook een oproep aan de kerken om te blijven bidden voor de boeren. Juist nu er veel bij hen terechtkomt. Deze oproep hebben we gedaan tijdens de MKZ-crisis en doen we nu ook weer met het stikstofvraagstuk. Gelukkig reageren veel kerken hier positief op.” 

Vragen stellen

Betsy Nobel ontmoette pastoraal werker Jack Steeghs in de WKO, een vereniging van professionele werkers ten dienste van kerkelijke gemeenteopbouw. Hij gaat graag het gesprek met boeren aan. “Veel pastores denken dat je veel van landbouw moet weten om binnen te kunnen komen. Dat is wel handig maar niet nodig. Je kunt gewoon vragen stellen: ‘Hoe werkt zo’n melkrobot? Wat doet het met jou dat je nu op deze manier werkt?’ Dan komen de verhalen vanzelf, dan komt de boer in zijn kracht en is het mogelijk om een diepgaander gesprek te voeren: ‘Dat is nogal wat, zo’n miljoeneninvestering, lig je daar weleens wakker van?’ Laat je verwonderen en spreek de vragen die bij je opkomen uit. Je moet zelf dat bruggetje durven leggen.” Zelf zet hij alle zintuigen open: “Als mensen zeggen ‘Je zult het wel druk hebben’, zit daar soms de vraag achter: ‘Heb je tijd voor mijn verhaal?’ Dan doe ik alsof ik tijd zat heb. Zo wil ik pastor zijn.”

Kwetsbaar ontmoeten

Toch zullen boeren zelf niet zo snel met vragen komen. Dat vindt Steeghs niet zo vreemd. “Het zijn vragen van kwetsbaarheid. Veel boeren overschreeuwen hun angst voor de toekomst. En hoe kwetsbaarder ze gemaakt worden, hoe harder sommigen roepen. De realiteit is vaak hard: het bedrijf verdubbelen of stoppen, een tussenweg is moeilijk te vinden. De één redt het, de ander moet vier jaar na zijn investering naar de Voedselbank en leeft als Job op de puinhopen van zijn bestaan.” Hij is van mening dat landbouw ook oefenplaats kan zijn van kleinschaligheid en overdracht van waarden en geloof. Daar kunnen kerk en landbouw elkaar vinden. 

Dorpskerkenbeweging

De dorpskerk zal blijven krimpen, meent Steeghs, maar gaat nooit naar ‘nul’. “Je kunt nu al werken aan een hoopvolle gemeenschap van mensen van alle leeftijden die het verhaal van God met mensen waardevol genoeg vinden om door te geven van generatie op generatie.” Platforms als de Dorpskerkenbeweging zijn daarbij behulpzaam. “Het is goed dat dit onderwerp door de Protestantse Kerk gelabeld is. Zo krijgt het werk op het platteland een naam en een gezicht.” Steeghs deelt daarom van harte zijn verhalen in de Facebookgroep van de Dorpskerkenbeweging.

Zo worden in de Dorpskerkenbeweging ideeën en suggesties gedeeld om kerk en landbouw met elkaar te verbinden. Voor dorpskerken is het goed om de agrariërs in onze dorpen niet uit het oog te verliezen. Gaat het wel goed met ze? Trekken ze het financieel wel? Voor veel agrariërs is het moeilijk om daar met hun familie of buren over te praten. Trots en schaamte liggen dicht bij elkaar. Maar soms vang je als predikant of bezoekwerker wel het één en ander op, of wordt juist bij jou het hart gelucht. Realiseer je dat je vaak de enige erfbetreder bent die niet iets hoeft van de boer. Daar ligt een prachtige kans om zorgen te kunnen delen.

Tips voor de gemeente

tijdens bijvoorbeeld Startzondag of rond bid- of dankdag kan (een deel van) de gemeente een boerenbedrijf in de omgeving bezoeken, zie Werkvorm voor een pelgrimage - bijvoorbeeld tijdens de oogsttijd of rond dankdag.

Naar aanleiding van een bezoek of in het licht van de actualiteit is het waardevol om in gesprek te gaan over de levens- en geloofsvragen die hierdoor opgeroepen worden, zie Contextueel bijbellezen haalt thema’s in het dorp naar boven en 

https://www.kerkinactie.nl/kom-in-actie/bijbel-lezen/contextueel-bijbellezen/voorbeeldbijbelstudies.

Verder lezen

wvko.nl
kerkenenlandbouw.nl
vroedman.nl

Wilt u op de hoogte blijven van verhalen vanuit de Dorpskerkenbeweging: abonneer u dan op de nieuwsbrief

Auteurs

Betsy Nobel en Mark Schippers

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)