Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Protestants perspectief: Zorg voor lichaam en ziel 

Juist tijdens de afgelopen maanden zagen we: lichamelijke gezondheid alléén is niet het hoogste goed, schrijft scriba ds. René de Reuver. "Heelheid en heil raken lichaam, ziel en geest."

De coronacrisis maakt veel los in de samenleving. In de beginperiode lag alle nadruk op beteugeling van de uitbraak. We zagen de overbelaste IC’s, verpleegkundigen en artsen die overuren draaiden en nauwelijks stil konden staan bij wat ze allemaal meemaakten. De berichten van de ‘frontlinie’ waren aangrijpend. Nu de rust enigszins terugkeert, komt er gelukkig verruiming voor de verpleeghuizen en andere instellingen. Dat is belangrijk, want we weten: lichamelijke gezondheid kan niet het hoogste en enige doel van zorg zijn. 

De gevolgen van de lockdown zijn immers ingrijpend geweest. Verpleeghuizen en psychiatrische inrichtingen gingen dicht. Van de ene op de andere dag was er geen bezoek meer mogelijk van familieleden en andere dierbaren. Allemaal bedoeld om de uitbraak te beteugelen. De verhalen die verzorgenden en familieleden vertellen over de gevolgen gaan door merg en been. Voor velen van hen was en is dat dramatisch geweest. Het laat het ingewikkelde dilemma zien waarvoor regering, RIVM en directies van instellingen stonden. 

Veel mensen in de zorg en de dierbare naasten hebben grote moeite gedaan om toch contact te leggen en te houden. Muzikanten voor het verpleeghuis, gesprekken via telefoon en I-pad, zwaaien voor het raam, soms kijken met een verrekijker of een gesprek achter glas of plastic. 

Alle pogingen om er iets van te maken laten meteen ook zien hoe pijnlijk het allemaal is, hoe gemankeerd als je niet dichtbij kunt zijn, elkaar in de ogen kunt kijken en kunt vasthouden. Veel dementerende ouderen raken extra verward en angstig. Praten en zwaaien op afstand is niet voldoende, er is geen herkenning. Als de cognitie gaat ontbreken is de fysieke aanraking nodig. Een mens kan aan eenzaamheid sterven. 

Alle humane zorg, waarin mensen tot hun recht komen is altijd integrale zorg, waarbij lichaam, geest en ziel aandacht en respect krijgen. We waren gespitst op lichamelijke gezondheid, maar intussen kwam het lichaam ook tekort door gebrek aan aanraking. 

De kerk heeft vanouds naast aandacht voor lichamelijk welbevinden ook zorg voor de ziel, de ‘persoonlijkheid’ van een mens. We zijn daarom blij dat in de meeste zorginstellingen ook predikanten en andere pastores werkzaam zijn. Zij hebben de tijd om te luisteren, om te bidden en te zegenen. Geestelijke verzorgers werden in deze crisistijd soms wél, maar soms ook niet toegelaten door de directies en moesten zich af en toe inspannen om toegang te krijgen. Alles werd immers uit de kast gehaald om het virus buiten de deur te houden. De focus op lichamelijke gezondheid had tot gevolg dat de mens tekort kwam, naar lichaam, ziel én geest. Dat is gebrekkige zorg, tijdelijk nodig vanwege gebrek aan beschermende middelen, maar het mag niet gaan leiden tot schrijnende situaties, die blijven voortduren. 

De onderliggende vraag is: hebben we in onze samenleving niet een te beperkte opvatting van wat gezondheid is? Heelheid en heil raken lichaam, ziel en geest. Als Jezus mensen opricht, brengt Hij ze terug in de gemeenschap, is er herstel van relaties. De melaatsen zijn niet langer buitengesloten. Gezondheid is méér dan genezing van het lichaam. De Wereldgezondheidsorganisatie definieert gezondheid als volgt: "Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk, sociaal en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken." Lichamelijke gezondheid alléén is dus niet het hoogste goed. 

Nu het tij langzamerhand aan het keren is is het belangrijk dat er volop aandacht komt voor de behoefte aan lichamelijke nabijheid en ruimte voor geestelijke zorg. Maatwerk is nodig, zodat voor iedere persoon een afweging gemaakt kan worden: wat is voor hem of haar nú nodig aan integrale zorg voor lichaam, ziel en geest? Hopelijk zijn we op een eventuele tweede coronagolf beter voorbereid en kunnen schrijnende situaties bij kwetsbare mensen die niet voor zichzelf kunnen opkomen, dan voorkomen worden.  

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)