Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Preken voor volwassenen én kinderen: “Gebruik de goede voorbeelden”

Hoe voer je als predikant een gesprek met kinderen tijdens ‘het kindermoment’? En als de kinderen in de kerk blijven, hoe zorg je dan dat ook zij wat met de preek kunnen? Die vragen komen aan de orde tijdens de workshop ‘Kinderen in de kerkdienst’ tijdens het Preekfestival in Amersfoort.

Het is de eerste keer dat het Preekfestival georganiseerd wordt, vertellen Irma Pijpers (predikant in Zutphen) en Corina Nagel-Herweijer (specialist bij JOP, Jong Protestant). Samen leiden zij op deze dag de workshop ‘Kinderen in de kerkdienst’; een van de tientallen workshops en lezingen waar deelnemers hun keuze uit kunnen maken. “We denken dat er behoorlijk wat belangstelling is voor onze workshop”, zegt Nagel. “Het is een onderwerp dat eigenlijk voor alle predikanten relevant is. Je bent als predikant niet zo uitgebreid pedagogisch geschoold als bijvoorbeeld een docent. Maar je wilt wél iets met de kinderen die in de dienst zitten.”

Tijdens de workshop is ruimte voor zowel theorie als praktijk. Pijpers: “We sluiten aan bij de inzichten uit de kindertheologie. Daarbij staat het kind als ‘actief lerend subject’ centraal. Je kauwt als predikant niet alles voor, maar geeft een kind de denk- en ontwikkelruimte om zelf tot nieuwe inzichten te komen.” 

Kindermoment

In veel gemeenten is sprake van een ‘kindermoment’ voor de kinderen naar de kindernevendienst gaan. “Wat zijn goede vragen om aan kinderen te stellen? Wordt een kind er gelukkig van als hij voorin de kerk een microfoon onder zijn neus krijgt? Moet je altijd een voorwerp meenemen? Die vragen komen in de workshop voorbij”, aldus Pijpers. “En verschillende manieren om zo’n kindermoment vorm te geven”, vult Nagel aan. “Als je zo’n gesprekje voorin de kerk ongemakkelijk vindt, doe het dan op een andere manier. Je kunt ook een verhaal vertellen, of iets laten zien. Of vraag iemand anders om het kindermoment te doen, bijvoorbeeld de leiding van de kindernevendienst.”

Kinderen en de preek

In sommige gemeenten blijven de kinderen gewoon in de dienst, uit principiële overtuiging of uit noodzaak. Hoe zorg je dan dat kinderen iets met de preek kunnen? “Het begint bij het aansluiten bij de belevingswereld van kinderen”, antwoordt Pijpers. “Als je in je preek voorbeelden gebruikt, blijf je vaak automatisch in de volwassen wereld. Maar bedenk ook eens welke voorbeelden voor kinderen herkenbaar zijn. Neem bijvoorbeeld een situatie op het schoolplein: dat is herkenbaar voor kinderen, maar waarschijnlijk ook voor ouders en grootouders. Hoe lang geleden ook, iedereen heeft wel eens op het schoolplein gestaan.” Nagel: “En als je de belevingswereld van kinderen niet goed kent, vraag hen dan eens na de dienst: welk spel spelen jullie nu?”

Ook taalgebruik speelt een rol. “Je kunt best eenvoudig formuleren zonder kinderachtig te worden”, denkt Pijpers. “Probeer jargon te vermijden.” “Daar bewijs je wel meer mensen een dienst mee”, lacht Nagel. “En je kunt bijvoorbeeld tussendoor een samenvatting geven, speciaal voor de kinderen.” Ook dán kan een preek nog wat te hoog gegrepen zijn voor kinderen onder de tien jaar, ziet Pijpers. “Maar daar is wel wat op te bedenken. Wij hebben bijvoorbeeld de preek wel eens afgewisseld met liederen. Vijf minuten preek, en dan een lied. Na een lied heb je opnieuw de aandacht erbij.” Nagel heeft nog een andere tip. “Je kunt kinderen helpen om actief naar de preek te luisteren. Laat hen bijvoorbeeld eens de vijf belangrijkste woorden uit de preek opschrijven, of een tekening maken bij de preek. En kom er dan aan het einde van de preek op terug, want kinderen willen dat natuurlijk niet voor niks doen.” 

Buikpijn

Aansluiten bij de kinderen in de kerk hoeft overigens niet alleen tijdens het kindermoment of tijdens de preek, benadrukken beiden. Pijpers: “Vaak zijn we heel erg gewend om te bidden voor de oudere gemeenteleden, waarvan je weet wat er in hun leven speelt. Maar misschien is er wel een kind dat met buikpijn naar school gaat.” Zelf heeft ze actief de namen van de kinderen in haar gemeente geoefend. “Het doet wat met kinderen als de dominee ze bij naam kent. Als de kinderen de kerk uitgaan, probeer ik ze altijd even persoonlijk te groeten.”

Tijdens de workshop gaan deelnemers actief aan de slag om de nieuwe inzichten toe te passen op een preek die ze onlangs gehouden hebben, of op een preek die ze binnenkort gaan houden, aldus Nagel. “Daarnaast vinden we de uitwisseling tussen de deelnemers heel belangrijk. Welke succesvoorbeelden kennen ze al, en wat maakte dit tot een succes? Het is natuurlijk maar een workshop van een uur, maar we hopen dat de predikanten met nieuwe inspiratie naar huis gaan.”


Het Preekfestival - een dag vol inspiratie en ideeën, studie en bezinning voor voorgangers en theologiestudenten - vond plaats op 17 september 2019. Ga voor meer informatie naar preekfestival.nl

Foto: Heiko Bertram (heikobertram.nl)

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Predikant