Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Predikanten en kerkelijk werkers: “Gun jezelf een coach”

Ook voor predikanten en kerkelijk werkers is het belangrijk om even stil te staan en de balans op te nemen. Juist in deze tijd van crisis en verandering.

Individuele coaching is van belang voor predikanten en kerkelijk werkers in relatie tot kerk zijn, juist tijdens de coronacrisis. 

De Protestantse Kerk wil met de Permanente Educatie Pijl naar beneden een bijdrage leveren aan de bedieningsvreugde en het werkplezier van predikanten en kerkelijk werkers. Het gaat erom dat zij hun vak bijhouden, als theoloog, catecheet of pastor. Het werken in de gemeente vraagt bovendien om zelf open te blijven staan voor de schrift in de context van de huidige samenleving. 

De synode van de Protestantse Kerk besloot in november 2016 dat elke predikant en kerkelijk werker geacht wordt één keer in de vijf jaar een (individueel) begeleidingstraject te volgen. Dit traject in de vorm van geestelijke begeleiding, coaching, (pastorale) supervisie of begeleide intervisie, wordt geheel of gedeeltelijk door de landelijke kerk betaald. Een begeleidingstraject is altijd maatwerk, omdat het gebaseerd is op een persoonlijke begeleidingsvraag.

Begeleiding juist nu van belang

Van deze individuele begeleiding binnen de Permanente Educatie wordt nog te weinig gebruik gemaakt door predikanten en kerkelijk werkers. Daarom is het goed om juist nu dit onderdeel onder de aandacht als kerkelijke werkers en predikanten te brengen. In deze tijd van sociale afstand en tegelijk verlangen naar nabijheid ontstaan nieuwe vormen van werken en daarmee ook nieuwe vragen. Die kunnen bij uitstek tijdens een individueel begeleidingstraject aan de orde gesteld worden. Zo’n traject kan daarmee een begin zijn van een nieuwe stap in de persoonlijke en professionele ontwikkeling. 

Hoe ziet een coachingstraject er uit?

Hoe kan individuele begeleiding er in de praktijk uitzien? Hieronder volgen twee voorbeelden van begeleiders die specifiek kunnen aanhaken bij vragen die in de context van gemeente en kerk-zijn in tijden van corona een rol kunnen spelen.  

Twee voorbeelden van begeleiding - toegepast op deze tijd

  • Annemiek Boonstra is ruim 20 jaar werkzaam als predikant/geestelijk verzorger en nu als ambulant predikant, zowel in de stad als op het platteland en in alle mogelijke gemeenten. Naast haar werk als predikant coacht ze andere predikanten en kerkelijk werkers. 

Annemiek Boonstra: “In tijden van corona merk je meer dan ooit hoezeer het werk als predikant of kerkelijk werker gebaseerd is op direct contact. Met de kerkenraad, gemeenteleden, tijdens de vieringen, in alle mogelijke bijeenkomsten als kringwerk, vergaderingen en workshops. Dan heb ik het nog niet eens over het fysiek aanraken. Een hand op de schouder, de hand die we geven aan het begin of eind van de kerkdienst, bij vergaderen; de nabijheid in het begeleiden van sterven, de handoplegging bij de ziekenzegen en bij begraven. We werken in een werkveld waarin aandacht vooral ook zelf fysiek dichtbij zijn betekent; zoals je bij iemand zit die ernstig ziek is, of tussen de kinderen op de zondagochtend met een mooi verhaal.” 

Annemiek Boonstra oppert een paar belangrijke vragen voor predikanten en kerkelijk werkers. “Allereerst is het belangrijk om erachter te komen hoe u ervoor staat in het ambt”.

Belangrijke vragen om mee te beginnen:

  • Hoe vind ik mezelf opnieuw uit als predikant?
  • Hoe blijf ik betrokken bij die ander als ik op afstand ben?
  • Hoe ervaar ik mezelf in een online kerkdienst?
  • Wat gebeurt er met mijn professionaliteit als ik de dynamiek in de viering mis?
  • Wat is autonomie voor mij?
  • Kan/durf ik van mijn eigen professionaliteit uit te gaan en daarin grenzen aan te geven?
  • Hoe verhouden ambt en professie zich tot elkaar, en tot mijn persoonlijkheid?
  • Waar ben ik verantwoordelijk voor en waarvoor vooral niet?
  • Hoe zorg ik dat het overeind blijven van de gemeente in deze periode niet op mijn schouders rust?
  • Hoe houd ik evenwicht in werk en privé, en hoe beïnvloedt de huidige tijd deze balans? 

Maak ook gebruik van kansen

Daarnaast wil Annemiek Boonstra benadrukken dat deze periode van crisis ook kansen kan bieden en er kunnen zelfs verborgen talenten komen bovendrijven. 

Annemiek Boonstra: “Deze periode kan ook een crisis opwekken in de persoonlijke sfeer. Er kunnen vragen komen of het nog wel goed gaat met de gemeente en wat passend is in deze tijd. U kunt te maken krijgen met verdrietige situaties van gemeenteleden met corona. Hoe word je daardoor geraakt? En hoe kan dit goed worden opgevangen en begeleid worden zonder dat het ten koste gaat van jezelf?

Het kan ook zijn dat er onverwachte ruimte ontstaat in uw agenda en dat deze periode laat zien dat andere talenten naar boven komen die eerder niet of minder benut werden.  De ontdekking dat de online diensten best goed gaan bijvoorbeeld. Misschien is er een andere balans ontstaan die wellicht beter bevalt dan de oude. Ook dit kan vragen oproepen voor de toekomst en deze vragen kunt u samen met een coach of begeleider bespreken.” 

Maatwerk

Vanuit ervaring weet Annemiek Boonstra dat begeleiding coaching effectieve werkvormen zijn om eigen vragen te beantwoorden. Annemiek Boonstra: “Als je bovenstaande vragen beantwoord kan je weer verder ontwikkelen. Ook als je er niet alleen uitkomt kan je concrete vragen en problemen bespreken tijdens een coachings of loopbaantraject.” 

“Het mooie aan deze begeleiding is dat predikanten en kerkelijk werkers zelf het traject kunnen bepalen. Dit kan met verschillende werkvormen. Muziek, tekenen, foto’s, favoriete bijbelteksten, maar ook door gesprek en het gebruik van spellen is er veel te leren. Het is aan de predikant of kerkelijk werker zelf wat voor vorm er wordt gekozen, kortom: er is voor iedereen een passende begeleiding.” 

Supervisie in coronatijd: zo kunnen we op afstand toch nabij zijn

Klaas van Meijeren is predikant Vorming en Toerusting bij de IZB, een missionaire organisatie binnen de Protestantse Kerk.  Hij is pastoraal supervisor en coach, en is als zodanig ook docent aan de PTHU voor beginnende predikanten. 

Klaas van Meijeren: “Tijdens de coronacrisis vinden mijn supervisie- en coachingsgesprekken met name digitaal plaats. Dat is geeft wel een uitdaging: collega’s op-afstand-nabij-zijn, hoe doe je dat?” 

De veranderde gespreksvorm

De ervaring van Klaas van Meijeren is dat de coachings en begeleidingsgesprekken via Zoom en Sype nog steeds voldoende tot zijn recht komen. “In een enkel geval had ik zelfs de indruk dat het voor een collega iets gemakkelijker was om iets persoonlijks op de tafel neer te leggen, juist vanwege de fysieke afstand.”

De gespreksinhoud

Waar gaan de gesprekken zoal over? Klaas van Meijeren: “De ene collega moest de aandacht wekenlang verdelen over prediking, pastoraat en homeschooling. Een ander had de zorgen om ouders in de risicoleeftijd, een derde had coronapatiënten in de naaste kring.  En dan waren er de maatregelen van de overheid, met forse beperkingen in het kerkzijn en gemeenteleven. Hoe ga je daar mee om? De ene collega voelt zich juist in crisistijd ‘als een vis in het water’ en krijgt er energie van. Een PIO (predikant in opleiding) vertelde over zijn stagegemeente dat hij nog nooit zoveel kerkelijke activiteit in één week had zien ontstaan als in de eerste week van de lock down.

Maar op een andere plek leek het kerkelijk leven helemaal stil te vallen, tot en met de zondagse eredienst. In veel gevallen werd er afwachtend naar de predikant gekeken. Welke plaats neem je dan in? Een online dienst zonder oogcontact met kerkgangers, een uitvaart in heel kleine kring, telefoonpastoraat. En hoe stressbestending ben je eigenlijk? Zoals dat in crisistijden gaat: de kwetsbaarheden komen aan de oppervlakte. In de gemeente, en bij jezelf.” 

Tijdens de gesprekken met predikanten en kerkelijk werkers wil Klaas van Meijeren er vooral voor collega’s zijn. Klaas van Meijeren: “ Ik ben er om met ze mee te denken, of desnoods tegen te spreken, om goede vragen te stellen, onafhankelijk maar betrokken”.

Ook geïnteresseerd in coaching of begeleiding?

Praktische informatie over de verschillende vormen van individuele begeleiding en de financiering daarvan kunt u hier nalezen.Permanente Educatie - Volgtraject Pijl naar beneden  

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)