Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Pastoraat: "Nieuwe vormen zijn niet minder goed"

Veel gemeenten ervaren knelpunten als het gaat om het pastoraat. Er is een kleinere groep mensen beschikbaar voor het werk, de groep ouderen wordt groter, en de huidige vormen van pastoraat sluiten niet altijd aan bij de leefwereld van jonge mensen. Wat te doen?

Het belang van pastoraat staat in weinig gemeenten ter discussie. Maar wie heeft precies een rol in het pastoraat? Is het huidige bezoekwerk wel houdbaar, als het vrijwilligersbestand slinkt? En wat verstaan we eigenlijk precies onder pastoraat? “Mijn begrip van pastoraat is veel breder geworden dan vroeger”, zegt emeritus predikant Anneke Kruithof-Looije, die de training ‘Nieuwe wegen in het pastoraat’ geeft. “Pastoraat is afgeleid van het woord ‘pastor’, dat ‘herder’ betekent. Een herder zorgt niet alleen voor zijn schapen als ze het moeilijk hebben, maar zorgt er op allerlei manieren voor dat ze tot hun recht kunnen komen. Pastoraat is dus niet alleen huisbezoek bij ziekte en bij hoogte- en dieptepunten. Eenvoudige gesprekken die voorkomen dat mensen eenzaam worden, zijn ook pastoraat. Alleen al het feit dat iemand aanwezig is namens de kerk kan voor mensen een pastorale ervaring zijn.” 

Nieuw vertrouwen

Kruithof-Looije ziet dat veel gemeenten in het pastoraat dezelfde knelpunten ervaren. “De gemeenteleden die een rol vervullen in de traditionele bezoekstructuur worden overal ouder. Zij gaan behoren tot de leeftijdsgroep die ze eerder zelf bezochten. Ondertussen willen jongere mensen in de gemeente best iets doen, maar dan liever op projectmatige basis, niet structureel. Dat vraagt om een verandering in de organisatie van het pastoraat.” Ze moedigt gemeenten aan niet te focussen op de knelpunten, maar op wat er wél in de gemeente gebeurt. “Het klassieke bezoekpastoraat is lang niet de enige vorm van pastoraat meer. Jongeren ontmoeten elkaar in het café met een biertje, mensen spreken elkaar bij de koffie na de dienst, mensen die hun partner hebben verloren starten een gespreksgroep … In veel gemeenten gebeurt veel meer dan beseft wordt, en mensen zijn creatief in het vinden van nieuwe vormen van pastoraat voor de eigen doelgroep of leeftijdsgroep. Als dat wordt benoemd, levert dat nieuwe moed en nieuw vertrouwen op. Het vertrouwen dat je mee kunt gaan met de tijd, dat ánders niet minder goed is.” 

Rollatorafstand

Een eerste stap voor gemeenten die hun pastoraat anders willen inrichten is het in kaart brengen van de gemeente en haar omgeving, aldus Kruithof-Looije. “Stel met elkaar de vraag: hoe zit onze gemeente in elkaar, en welke vormen van pastoraat passen daar het beste bij? Voor wie willen we er zijn en hoe? En wat en wie hebben we daarvoor nodig? Doordring gemeenteleden ervan dat je als kerk samen verantwoordelijk bent voor het pastoraat, het is niet alleen een taak van ouderlingen en predikanten. Als mensen dat beseffen, willen ze best een steentje bijdragen.” Dat is vooral belangrijk als het gaat om de zorg voor ouderen, ziet ze. “Daar ben ik wel eens bezorgd over. Veel gemeenten werken met ‘vraaggestuurd pastoraat’. Maar als je als oudere eenzaam of verdrietig bent, dan vraag je niets. Dan moet er gewoon iemand zijn.” Het zogeheten ‘netwerkpastoraat’ kan uitkomst bieden. “Dan breng je mensen buurtsgewijs bij elkaar, bijvoorbeeld bij iemand thuis. Letterlijk op rollatorafstand.”

Prikkelen

Als trainer begeleidt Kruithof-Looije gemeenten die met het onderwerp ‘pastoraat’ worstelen of een nieuwe richting willen inslaan. “Het kan heel prettig zijn als iemand van buiten de gemeente kan bevragen. Wat willen jullie, wat willen jullie anders, en hoe gaan jullie dat doen? Als trainer kan ik helpen inzichtelijk te maken wat er allemaal al is en goed gaat. En als buitenstaander kan ik ook prikkelen. Waardeer je voldoende wat mensen bijdragen in het pastoraat? En faciliteer je gemeenteleden die initiatief willen nemen? Als een groep mannen wil barbecueën in de kerktuin, juich dat dan toe en denk niet eerst aan het verschroeide gras.”

---

Meer lezen? Op protestantsekerk.nl/pastoraat vindt u diverse brochures over de organisatie en inrichting van het pastoraat. 

Lees ook:

Foto: Unsplash

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)