Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Onderlinge verschillen: wegpoetsen of bespreken?

Onderlinge verschillen zitten een goed gesprek vaak in de weg, ook in gemeenten in de Protestantse Kerk. Je moet het met elkaar doen, dus is het veiliger om te zoeken naar wat bindt. Kunnen we maar beter zwijgen over de verschillen die er zijn? Of missen we dan iets wezenlijks?

“Waar mensen in het geding zijn, moet je spreken”

- Trinette Verhoeven, classispredikant in Utrecht

“In mijn classis zijn grote onderlinge verschillen, dat bleek bijvoorbeeld rond de Nashville-verklaring. Als je in verklaringen gaat communiceren, loop je het gevaar over zaken te spreken, terwijl het om mensen gaat. Als je dan zwijgt, loop je kans dat je mensen doodzwijgt. Waar mensen in het geding zijn, moet je spreken. Zwijgen is wat mij betreft nooit de oplossing.

Ik ben een geboren lutheraan. Voor mij is de Lutherroos heel sprekend, met een rood hart in het midden en daarin een kruis. Het kruis in het rode hart zegt dat het uiteindelijk gaat om de liefde van God, daar komen we altijd bij terug. Voor mij is dat de motivatie om te kijken naar alles wat er aan de hand is in de kerk, en de grond om alles te bespreken. Mensen herkennen dat, ook mensen die het niet met me eens zijn.

Vanuit dat beeld probeer ik mensen met tegengestelde meningen met elkaar in gesprek te brengen. In een gemeente waar ik predikant was, ging dat goed bij het huwelijk van twee mannen waar mensen waren die daar veel moeite mee hadden naast anderen die het toejuichten. We gingen met elkaar het gesprek aan, we benaderden het onderwerp vanuit het geloof en de liefde van God, en dat heeft ertoe geleid dat er begrip voor elkaar kwam. Juist als je je concentreert op de kern, de liefde van God, vind je de verbinding, dwars door de verschillen heen."

 

“Voer eerst het geloofsgesprek”

- Jan van der Meijden, predikant Hervormde Gemeente Bergambacht (tot en met maart Hervormde Gemeente Rijssen)

“De gemeenten die ik heb mogen dienen, waren nogal verschillend; gemeenten met één modaliteit waar de neuzen aardig dezelfde kant op staan naast veelkleuriger gemeenten waarin de onderlinge verschillen groot zijn. Maar ook als neuzen dezelfde kant op staan, kunnen bij een onderwerp als bijvoorbeeld liturgie hevige verschillen boven komen.

In de Protestantse Kerk is veel pluraliteit: iedereen mag geloven wat hij of zij wil geloven. Maar wil je werkelijk samen optrekken, dan is het nodig dat het geloofsgesprek gevoerd wordt. Waar sta je? Wat bezielt je? Waar zit het verschil? Dat is best spannend want het komt dichtbij. Mijn ervaring is dat als het geloofsgesprek niet gevoerd wordt, mensen vanuit rationele overwegingen praten. Voer je het geloofsgesprek wel, dan kan er iets openbreken. De verschillen worden daarmee niet weggepoetst, maar er ontstaat openheid naar elkaar.

Als je niet inhoudelijk met elkaar in gesprek bent in de kerk, dan wordt het niet wat, dan blijft het Geestloos. Zoek elkaar in wat bindt én in wat onderscheidt, maar wel altijd vanuit de bedoeling elkaar vast te houden. Voer het inhoudelijke gesprek in de kerkenraden maar ook bijvoorbeeld als predikanten onderling. Bezin met elkaar, luister naar elkaar, bevraag elkaar en zoek elkaar in de schaduw van kruis en open graf. Als je elkaar daar vindt, kom je voorbij je eigen standpunten, voorbij de verschillen. Je vindt ruimte en verdraagzaamheid.”

 

“Je kunt ook té voorzichtig zijn in de omgang met elkaar”

- Henk Stokking, voorzitter van de wijkkerkenraad van de Barbaragemeente in Culemborg

“In 2011 zijn onze gereformeerde kerk en hervormde gemeente gefuseerd, in 2017 is het besluit tot verdere integratie genomen. Dat proces van samenvoegen vindt bijna zijn afronding. Tijdens dat hele proces spelen cultuurverschillen een rol.

In aanloop naar het besluit tot integratie hebben groepjes van acht tot tien gemeenteleden uit de beide wijken aanbevelingen gedaan. Elk groepje boog zich over een onderwerp: de diaconie, het pastoraat, de gebouwen, enzovoort. Overeenstemming over de nieuwe inrichting van veel van die aandachtsvelden verliep soepel. Het besluit over de gebouwen moet nog worden genomen, daar zullen veel emoties bij loskomen. Welk kerkgebouw wordt behouden? Kunnen we bijvoorbeeld de historische kerk verkopen maar toch blijven gebruiken? Als kerkenraden nemen we de wijkgemeenten goed mee in de informatiestroom en laten we zien dat we bezig zijn met oplossingen.

Tussen de beide kerkenraden blijken ook cultuurverschillen, bijvoorbeeld in de besluitvorming. Je kunt als kerkenraad niet altijd een compromis bereiken, je moet soms een moeilijk besluit durven nemen. Je kunt ook té voorzichtig zijn in de omgang met elkaar. Dingen onder de pet houden om de lieve vrede te bewaren leidt tot kleurloze besluiten. Met kleurloosheid ben je niet gediend. Maar het kan ook kwalijker uitpakken. Als zaken onbesproken blijven, kan dat leiden tot verlies van onderling vertrouwen en misverstanden. Bij een integratieproces zoals bij ons loop je dan de kans dat een groep mensen zich niet meer thuis voelt.”

“Gevaar dat mensen zich vervreemd gaan voelen van elkaar”

- Maarten Wisse, hoogleraar dogmatiek aan de PThU en auteur van een nota voor de synode over het geloofsgesprek

“Verschillen in de gemeente kunnen heel blokkerend zijn. Bijvoorbeeld als de een God ziet als een gebeuren tussen mensen en de ander als degene die voor onze zonden is gestorven. Als je niet spreekt over die verschillen, loop je het gevaar dat mensen zich vervreemd gaan voelen van elkaar. De ander kan gaan denken: ‘wat jij gelooft, dat is toch geen geloven…’

Het staat of valt met het proces om elkaar beter te leren kennen. Dat hoeft natuurlijk niet per se in een gesprek; niet iedereen kan woorden vinden voor wat hij gelooft. Er moet een context gecreëerd worden waarin je elkaars geloofsbeleving kunt proeven. De leiding van de gemeente, predikant of kerkenraad, kan daar een rol in spelen. Het is een voortdurend proces van elkaar ontmoeten.

Ik was laatst op een gemeenteavond over het avondmaal. Ik had drie liederen meegenomen, vertelde er iets over en liet ze zingen. Vervolgens vroeg ik een paar mensen welk lied hun voorkeur had en waarom. Mensen gingen op elkaar reageren, het leverde mooie gesprekken op.

Als je blijft steken bij de gedachte ‘wat jij gelooft, dat is toch geen geloven’ wordt het lastig in een gemeente. Als je van elkaar proeft wat de ander ten diepste beweegt, kun je tot het niveau komen dat je zegt: we geloven allebei anders, maar we geloven in dezelfde Heer."

> Bekijk de videoserie ‘Het geloofsgesprek’

Dit artikel verscheen in het meinummer van woord&weg. Meer lezen? Neem een gratis abonnement:

Abonneer gratis

Foto: Unsplash

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Geloofsgesprek