Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Kerk2025 inspireert kerkenraad Enkhuizen tot minder vergaderen en meer eenheid

Toen de voorzitter van de kerkrentmeesters aftrad bleek het vinden van een nieuwe voorzitter erg lastig. Veranderingen en processen binnen de beide colleges werden niet altijd goed afgestemd. Tegelijkertijd was daar de nota van de Protestantse Kerk genaamd ‘Kerk2025: Waar een Woord is, is een weg’. Deze nota inspireerde Fenna Smit, voorzitter van de kerkenraad en de diaconie in de Protestantse Gemeente Enkhuizen, om een aantal veranderingen in haar gemeente te initiëren in afstemming met het moderamen en de kerkenraad. “Er is nu meer eenheid."

“In de nota stond dat we back to basic moesten. Nadenken over ‘waar draait het om?’. Net als veel andere kerken hebben ook wij te maken met minder gemeenteleden en willen er minder gemeenteleden ambtsdrager worden."

Kritisch naar onszelf kijken

"De aftredende voorzitter van de kerkrentmeesters stelde voor om een denktank op te richten, bestaande uit een aantal mensen van binnen de kerk en een aantal van erbuiten, met als doel om kritisch naar onszelf te kijken. Deze meeting met mensen van binnen én van buiten de kerk leverde ons op dat we na gingen denken over de toekomst. We keken naar hoe de kerkenraad efficiënt ingericht zou kunnen worden. Wat als er bijna geen mensen meer zijn, wie hebben we dan nodig? De landelijke kerk heeft daar een en ander over gezegd, maar het leek ons interessant om het ook op plaatselijk niveau te bekijken."

Ideeën vanuit de denktank

"Een van de ideeën was om te bekijken welke functies minimaal nodig zijn. Zo ontstond het idee voor één voorzitter en secretaris voor de kerkenraad, kerkrentmeesters en de diaconie. Het initiatief kwam niet geheel van de grond, maar er is nu nog wel steeds één voorzitter van de diaconie en van de kerkenraad.

Het verbeteren van de samenwerking tussen de colleges was ook een wens. Dat men meer op de hoogte is van elkaars projecten en activiteiten. We moeten het immers met steeds minder ambtsdragers doen, dus is het fijn als men op de hoogte is van wat men doet. Om meer samen te werken kwamen we erop uit om tijdens de kerkenraad informatie van de kerkrentmeesters en de diaconie meer te delen. Er is nu een vast agendapunt waarop beiden hun verhaal doen.

Om goed zicht te houden op wat er georganiseerd wordt in de kerk nodigen we voor elke kerkenraad een werkgroep uit. Bijvoorbeeld een werkgroep die zich bezig houdt met kerkmuziek, liturgie, PR en communicatie of kunst. De verschillende werkgroepen doen verslag op de vergadering op een manier die zij kiezen, door de gehele werkgroep of door één vertegenwoordiger, en zo zijn we op de hoogte van wat er speelt."

Verdieping en samen eten

"Wat ook een punt was, was de vergaderdruk - en dan met name de efficiëntie van de vergaderingen. Inmiddels vergadert de diaconie op dezelfde dag als de kerkenraad. Na de diaconievergadering beginnen we met een gezamenlijke maaltijd. Tijdens de maaltijd bespreken we een verdiepings- of bezinningsonderwerp, iets waar we tijdens de vergadering niet aan toekomen. Zo vertelden leden van de kerkenraad die naar Taizé gingen over wat het hen en de kerk heeft opgeleverd. Ook een onderwerp van gesprek: wat doen we met nieuwe gemeenteleden? Koppelen we ze aan een maatje? Deze gesprekken maken dat onze vergaderingen efficiënter zijn en in een andere sfeer beginnen. Het om de beurt samen koken voor de kerkenraad en met elkaar eten geven een gevoel van verbinding.

Er was aanvankelijk verzet tegen het voorstel om samen te eten en meer te delen, maar in de kerkenraad zei iemand: 'Waarom geven we het niet een jaar de kans? Dan evalueren we het na een jaar en als het niet mocht bevallen, kunnen we teruggaan naar hoe het was.' Na paar maanden gezamenlijk eten vond iedereen het al heel fijn. Als je eerst met elkaar eet, dan kom je nader tot elkaar en begin je de kerkenraadsvergadering anders. Je bent er met elkaar als kerk en dat wil je uitstralen. Dat is volgens mij het wezenlijke van een kerk."

Ondersteuning door Kerk2025

"Het hele proces leverde mij energie op. Kerk2025 voelde als een ondersteuning: er is landelijk oog voor de problemen waar we tegenaan lopen en dat maakt het makkelijker om efficiënte keuzes in een andere richting te maken. Het gaf mij ruimte om out of the box te denken, te kijken naar wat er wat er echt nodig is

Ik denk dat gemeenteleden zien dat wij een groep zijn, dat we het fijn hebben met elkaar. In juni hebben we een gemeenteavond gehad, waarop de jaarrekening van beide colleges werd gepresenteerd. We aten vooraf met elkaar, dus ook met de gemeenteleden die interesse hadden in de jaarrekening. Zo trekken we het stukje ‘ontmoeting’ door. We hopen dat gemeenteleden hierdoor de stap naar de kerkenraad makkelijker weten te maken." 

Realistisch over de toekomst

"We zien dat mensen wel ingezet willen worden, maar niet voor een ambt. We zijn geen jonge gemeente. Het is dus realistisch om te beseffen dat het steeds lastiger wordt om nieuwe ambtsdragers te vinden. In plaats van je te focussen op wat niet lukt, te gaan sippen en te roepen: 'We hebben steeds minder ambtsdragers, de gemeente krimpt!', kan je beter meer energie stoppen in de groep die er al is. Heb het fijn met de mensen die er wél zijn, daar gaat het om!"

Tips van Fenna Smit

  1. Zoek verbinding met elkaar op
    Naast dat we vaak samen eten voordat we vergaderen, gaan we voortaan met nieuwe ambtsdragers in gesprek over hoe wij als kerkenraad zijn en hoe we werken. Dan weten ze hoe we samenwerken. 
  2. Laat je inspireren door anderen
    In de denktank lieten we mensen van buiten de kerk aan het woord die werkten bij een adviesbureau of in de consultancy. Die blik van mensen van buiten bleek goed om los te komen van wat er al bestaat en is opgebouwd. 

In de nota Kerk2025 van de generale synode voor de Protestantse Kerk staat het streven om terug te gaan naar de kern centraal. Voor kerkenraden kan dit betekenen: minder vergaderen en meer tijd voor bezinning en ontmoeting. In de generale synode is dit doorgevoerd en ook in sommige lokale kerken gebeurt het al. Maar hoe ziet zo’n veranderingsproces naar efficiënter besturen en meer tijd nemen voor ontmoeting en gesprek er in de praktijk uit? Kost dat niet ontzettend veel tijd en energie? In deze serie komen ambtsdragers die betrokken zijn bij de verandering in hun kerkelijke gemeente aan het woord. Deze serie wordt geschreven door Neeltje Waagmeester.

Fotograaf: Yvonne Brandewijk

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Kerkenraad