Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

In de liturgie komen verleden, heden en toekomst samen

God maakt zich bekend als de God ‘die is, die was en die komt’. In de wekelijkse kerkdiensten in woonzorgcentrum 'De Wartburg' in Utrecht komen verleden, heden en toekomst dan ook samen.

Kersten Storch is geestelijk verzorger in het, van oorsprong lutherse, woonzorgcentrum ‘De Wartburg’ in Utrecht. Ze begeleidt de bewoners die hier - meestal - hun laatste levensfase doorbrengen.

“In persoonlijke gesprekken met de bewoners gaat het veel over hun levensverhaal, maar ze leven niet per se in het verleden. Ze zijn vooral bezig met het heden en het hier, en ook de toekomst speelt wel degelijk een rol. Ze leven in hun laatste levensfase en daar zijn ze zich bewust van.”

Ook in gesprekskringen komt de toekomst vaak ter sprake. “Bewoners zeggen: hoe ouder we worden, hoe meer vraagtekens we zetten bij het geloof. Klopt het allemaal wel? En is er een hemel en zo ja, hoe ziet die er dan uit? Het zijn boeiende gesprekken. In de laatste levensfase is het geloof vaak heel puur. Geloven is dan ook vertrouwen: we zullen het wel zien. En verlangen: dat het goed wordt. Dat er een weerzien zal zijn met dierbaren.”

Opgetild worden

In de wekelijkse kerkdienst legt Kersten Storch voortdurend de relatie met ‘het heden en het hier’. “We maken hier ook van alles mee, zoals laatst de schietpartij op het 24 Oktoberplein. Dat was zelfs heel dichtbij. ‘Waarom laat God dit gebeuren?’ is dan de vraag die bij veel bewoners leeft. Ik maak dat expliciet in de viering. Ik lees de bijbelteksten voor de zondag met die vraag in het achterhoofd. De kerkdienst is dus altijd ‘contextueel’, maar wel in het kader van een vaste liturgie. Dat is duidelijk voor de bewoners. Ze ervaren dat ook als fijn. Ze zeggen bijvoorbeeld: op zondagochtend word ik even opgetild uit het alledaagse. Mensen willen geen herhaling van wat ze door de week al horen. In de kerkdienst is een andere taal, zijn er andere vormen, en wordt - heel belangrijk - gezongen. Het zet op andere gedachten.”

De Aanwezige

God die is, die was en die komt, hoe leeft dat in het woonzorgcentrum? “De bewoners vinden wel dat alles anders is geworden. De wereld is veranderd, niets lijkt meer vast te staan. En ook de plaats van God is voor veel mensen een heel andere geworden. De vraag is dan: blijft God dezelfde? Ik benadruk altijd dat God degene is die meegaat, die meebeweegt, die trouw blijft in alle veranderingen. Hij is de Aanwezige. Als we een God verwachten die alles goed maakt, maar zelf op afstand blijft, dan kunnen we alleen teleurgesteld worden. De God die wij in Jezus Christus kunnen ontmoeten, is op weg naar Jeruzalem, waar hij verraden en bespot, gemarteld en gedood wordt. Hij is de God die aan het kruis hangt, die lijden en dood niet ontloopt.”

Glimp

“Ik breng iets wat veel kan betekenen voor mensen. Dat verzin ik niet zelf, dat geef ik door, zo ervaar ik dat. En ik krijg zo veel terug! Momenten van echte herkenning, van diep begrip. In een gesprek, of in een aanraking. Of in een stralende lach van een dementerende vrouw die me herkent. Voor mij is dat een glimp van het Koninkrijk.”

Liturgie: vroeger, nu en straks

Marcel Barnard schrijft in het boek Tot Gods Eer: 'In de liturgie komen verleden, heden en toekomst samen. God maakt zich bekend als de God ‘die is, die was en die komt’.

We gedenken de daden van God in Christus. We herinneren ons de geschiedenis van God met het volk Israël en de volkeren. En we brengen ons te binnen dat de gemeente haar heil en haar vrijheid te danken heeft aan het offer van Jezus Christus.

In het hier en nu gaat het erom biddend te onderscheiden waar we sporen zien van recht, vrijheid, vrede, duurzaamheid en genade, en waar gerechtigheid, vrede en het behoud van de schepping tegengewerkt wordt.

Als de kerk spreekt over de toekomst, gaat het over Advent. Het is de opgestane Heer die we verwachten en die op ons toekomt.

De taal, rituelen en symbolen in de eredienst geven zo vorm aan het gedenken, het onderscheiden en het anticiperen.'

Werkvorm: verleden, heden en toekomst

We vieren in deze dagen Hemelvaart, een feest waar verleden, heden en toekomst prachtig samenkomen. We bedenken wat de hemelvaart van Christus nu voor ons betekent en verlangen naar zijn wederkomst. Hemelvaart is een mooi moment om stil te staan bij het Koninkrijk van God dat al gevestigd is op aarde en tegelijkertijd nog wacht op de voltooiing. We zien al sporen van grenzeloze liefde, heelheid en vergeving en tegelijkertijd is er nog zoveel gebrokenheid.

De werkvorm doet een handreiking om aan de hand van twee bekende liturgische elementen in gesprek te gaan over dit ‘reeds, maar nog niet’. Dit zijn vragen om juist in deze tijd tussen Hemelvaart en Pinksteren te bespreken tijdens (kerkenraads)vergaderingen, kringen of na de kerkdienst bij de koffie.

Het Onze Vader

  • Welk verlangen roept de bede ‘Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede, gelijk in de hemel als ook op de aarde’ op?
  • Vangt u in uw dagelijks leven wel eens een glimp van het Koninkrijk op? Een onverwacht spoor van geloof, hoop of liefde? Vertel eens aan elkaar.

Geloofsbelijdenis

  • De uitspraak ‘Ik geloof in een wederopstanding van het lichaam en een eeuwig leven’ bevat grote woorden. Hoe zou u deze belijdenis in eigen woorden vatten?
  • Eeuwig leven begint nu al. Wat betekent het geloof in het eeuwige leven en de opstanding voor uw leven nu?

 

Samen vieren - een goed gesprek over liturgie
Vieren doe je samen! Daarom is een goed gesprek over liturgie belangrijk. Wat is de kern van en het verlangen achter onze zondagse praktijk in de eredienst? woord&weg moedigt dat gesprek aan. Laat u inspireren door vertrouwde én nieuwe vormen van vieren en praat er eens over in uw gemeente.

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Eredienst