Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

In beweging: dient de vorm van onze liturgie de beweeglijkheid van het Woord?

Protestantse liturgie is, door de werking en inspiratie van de Geest, constant in beweging. Telkens zullen we ons de vraag moeten stellen of de vorm van onze liturgie de beweeglijkheid van het woord dient.

In Leeuwarden is dat het geval. In de wijk rond de voormalige Adelaarkerk worden laagdrempelige huiskamervieringen gehouden, aansluitend bij de behoefte van de mensen in de wijk. In 2012 sloot deze kerk haar deuren. De zondagse diensten worden nu in de Grote of Jacobijnerkerk gehouden. Maar voor veel buurtbewoners vormt deze grote binnenstadskerk een drempel. De kerk heeft daarom een woning gekocht waarin de kerk aanwezig blijft in de buurt. Deze wordt gebruikt voor laagdrempelige, kleinschalige bijeenkomsten, zoals een koffiedrinkochtend en een inloopspreekuur. En elke woensdagavond een huiskamerviering. De lezenaar en de paaskaars zijn meegekomen uit de Adelaarkerk, en vormen zo het ‘liturgisch centrum’. Predikant Aat Roest: “Deze vieringen zijn ongedwongen. Mensen komen makkelijker binnen omdat het in een huiselijke setting is. Een laagdrempelige manier om een moment van bezinning te ervaren.”

Roest denk dat dit de toekomst van de kerk is. “De traditionele kerkgemeenschappen worden steeds kleiner en er verdwijnen steeds meer kerkgebouwen. De behoefte aan plekken waar mensen tot rust en bezinning kunnen komen zal echter blijven. Daar waar de gemeenschap is, daar is kerk.”

Zoetermeer: de vorm moet inkeer en bezinning ondersteunen

Ook de protestantse wijkgemeente De Oase in Zoetermeer zit in een proces waarin gezocht wordt naar een vorm voor het verlangen naar het ervaren van meer spiritualiteit.

Dominee Carina Kapteyn was toen net aan het werk in deze gemeente. “We hebben in de kerkenraad gekeken waar dat in zou kunnen zitten en hoe we daaraan tegemoet kunnen komen. Daarin werd natuurlijk ook de eredienst meegenomen. Een aantal dingen die op het eerste oog weinig met elkaar te maken hebben kwam samen. De geluidsinstallatie moest vernieuwd worden, de kansel werd weinig meer gebruikt, maar ook een vraag als ’hoe betrek je de jongeren beter bij de dienst’ werd gesteld. We bedachten hier ad hoc oplossingen voor maar het is natuurlijk beter om naar het bredere plaatje te kijken.”

Er werd een adviseur van buiten bijgehaald die alle opmerkingen en theologische gedachten erbij in een beeld verwerkte: het beeld van een tempel waar je ingaat, vervolgens inkeert, en weer naar buiten gaat. “Heel herkenbaar was dat, ook in de liturgie gaat het zo.”

Als de gemeente hiermee verder wil, heeft dat consequenties. In de liturgie van kleine vieringen zijn al enkele aanpassingen gedaan. Maar het gaat ook om de inrichting van de kerkzaal. Binnenkort wordt een tijdelijke proefopstelling gedaan. Afhankelijk van de reacties worden verdere stappen gezet.

“Een aantal gemeenteleden praat mee in het proces, we informeren de gemeente zo goed mogelijk, en we vragen feedback op de stappen die we zetten.” Uiteindelijk is de vorm dienend; deze moet inkeer en bezinning ondersteunen. “We nemen er de tijd voor. Ik hoop uiteindelijk dat mensen op een nieuwe manier geraakt worden door God.”

Werkvorm: luisteren, denken, bewegen

Beweging en liturgie, in veel gemeenten is dit niet de meest vanzelfsprekende combinatie. Vertrouwdheid en vaste structuur voeren vaak de boventoon. De werkvorm 'Luisteren, denken, beweging' bestaat uit een luister-, een denkoefening én een bewegingsoefening voor de hele gemeente.

Bekijk de werkvorm

Foto: huiskamerviering in Leeuwarden (Yvonne Brandwijk)

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Eredienst