Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Hoe kunnen we kerk zijn voor het hele dorp?

Kerk ‘in, van en voor het dorp’ zijn is in tijden van teruglopende ledenaantallen en financiële middelen niet altijd vanzelfsprekend meer. Wat zijn aanknopingspunten om als dorpsgemeente voor het hele dorp van betekenis te kunnen zijn?

In veel dorpen neemt het kerkgebouw geografisch een centrale plek in door de skyline die meestal gedomineerd wordt door één of meer kerktorens. Maar figuurlijk gesproken is van die centrale plek vaak geen sprake meer. Op veel plekken zit maar een handjevol mensen in de kerk op zondagmorgen. Geen reden om bij de pakken neer te zitten, aldus projectleider Dorpskerkenbeweging Jacobine Gelderloos, die promoveerde op de rol en de betekenis van dorpskerken in kleine plattelandsgemeenten. “Als gemeenten de focus verleggen van binnen naar buiten, verdwijnen overlevingsvragen naar de achtergrond. Kijk wat er in de omgeving speelt en hoe de kerk daarin een eigen rol kan vervullen, als plek waar reflectie, zingeving, ritueel, zorg en gemeenschap samenkomen.”

Contextueel kerk-zijn

De kern van die perspectiefwisseling is het besef dat de kerk méér is dan de dienst op zondagmorgen. Gelderloos: “De kerk biedt ruimte aan de vraag hoe je als mens naar de wereld kijkt, naar andere mensen, naar God. Waar gaat het ten diepste om, hoe wil je je tijd van leven besteden? Hoe zou de wereld moeten zijn, en hoe wordt en blijft het dorp een plek waar het goed leven is? Dit soort vragen, vragen naar zin en betekenis, spelen op allerlei terreinen. Wanneer het lukt om hierover in gesprek te raken, kunnen kerk en dorp ontdekken welke idealen, zorgen, verlangens en belangen ze met elkaar delen.” Dat is ook waar de kerk toe geroepen is, gelooft de theologe. “Jezus als incarnatie van God herinnert ons eraan dat de kerk geroepen is om oog te hebben voor de context; om mensen te bevrijden uit moeilijke situaties en verstoorde relaties, en om hen te helpen zich met zichzelf en anderen te verzoenen. Een contextuele kerk is een kerk ván lokale mensen vóór lokale mensen. Het is een kerk die in staat is zich af te stemmen op de manier van leven en de behoeften en kwaliteiten van een dorp.”

Zichtbaar met en zonder kerkgebouw

Voor niet-kerkelijke dorpsbewoners wordt de kerk vooral zichtbaar op twee manieren: tijdens evenementen en door openstelling van het kerkgebouw. “inventariseer eens de terugkerende activiteiten in de jaarkalender van een dorp: de kinderspeelweek, Sint Maarten, de dorpsbarbecue, enzovoort. Kerkgemeenschappen kunnen hierop inspelen. Zet bijvoorbeeld een eigen kraampje neer tijdens de jaarlijkse braderie of organiseer een activiteit in het kader van Koningsdag.” Als de gemeente een eigen kerkgebouw in het dorp heeft, kan de kerk beschikbaar worden gesteld voor huwelijken en uitvaarten, concerten en lezingen. “De kerk kan een plek zijn voor gemeenschappelijke rituelen en reflectie. Ook mensen die niet meer naar de kerk gaan, hebben behoefte om te gedenken, aan rituelen rond scharniermomenten zoals geboorte en doop, huwelijk en vriendschap, en soms bij scheiding. En bij ingrijpende gebeurtenissen in een dorpsgemeenschap.”

Raakvlakken

Ten slotte moedigt Gelderloos aan om de samenwerking te zoeken met andere organisaties in het dorp. “Als het goed is, is de kerk een plek die zich met andere domeinen verbindt: een plek van zorg, van zijn en blijven, van omzien naar elkaar. Kijk welke idealen en waarden je deelt met andere organisaties: scholen, de burgerlijke gemeente, de voedselbank of een verzorgingshuis. De uitdaging is om een gedeeld verlangen of een gedeelde zorg te vinden.”

Mogelijke stappen

  1. Bespreek in de kerkenraad wie ‘kerk en dorp’ oppakt.
  2. Inventariseer terugkerende activiteiten in het dorp en bedenk hoe de gemeente aan kan sluiten.
  3. Stel de kerk open voor huwelijken, uitvaarten, activiteiten en ontmoeting.
  4. Zoek de samenwerking met andere organisaties in het dorp.
  5. Sluit u aan bij de Dorpskerkenbeweging voor inspiratie en ondersteuning.
  6. Kijk voor voorbeelden en ideeën op protestantsekerk.nl/dorpskerken.

Hoe ben je ‘kerk voor het dorp’ als je gemeente uit drie, vier of zelfs meer dorpen bestaat? Lees hier het interview met Jacobine Gelderloos over dit onderwerp:

Foto: Sandra Haverman

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)