Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

“Gebruik deze tijd om te ontdekken wat je sterke en zwakke kanten zijn”

De coronacrisis drukt kerken met de neus op de feiten. De afgelopen tijd liet zien waar hun sterke kanten maar ook hun zwakke plekken zitten. Classispredikant Trinette Verhoeven: “De grote vraag is nu of en hoe de gemeente opnieuw in beweging kan komen.”

In coronatijd belde zij, net als de andere classispredikanten, haar collega-predikanten in de classis. Trinette Verhoeven: “Naast zorgen en vreugde rond de voortgang van de gemeente hoorde ik heel persoonlijke verhalen. Predikanten hebben het druk gehad, met pastoraat en met online kerkdiensten. Velen van hen belden naast de bekende gemeenteleden ook mensen aan de rand van de kerk. Dat werd erg gewaardeerd. Sommige predikanten vonden dit telefonisch pastoraat moeilijk. Andere zeiden dat het gesprek meer diepte kreeg dan wanneer je elkaar ziet. De crisis bracht met zich mee dat elke gêne wegviel. Het ging direct om de essentie van het leven en niet langer over koetjes en kalfjes. Zeker in het begin waren mensen zo door elkaar geschud door de gebeurtenissen, dat het meteen over leven en dood ging. Een predikant zei: ‘Ineens vertelden mensen mij dingen uit hun leven die ik in al die jaren dat ik hier nu sta nog niet eerder gehoord had.’”

Gemeenten maken zich ook zorgen dat de secularisatie door de coronacrisis wordt versneld. Misschien vonden mensen het de afgelopen maanden wel prettig om niet naar de kerk te kunnen. Komen ze wel weer terug? Verhoeven had er zelf veel last van dat elkaar fysiek ontmoeten niet mogelijk was. “Ik leef van contacten. Het begin van de coronatijd was voor mij persoonlijk erg moeilijk.”

Kunnen we iets leren van deze crisis?

“De coronacrisis brengt kerken terug naar de basis van kerk-zijn. Juist nu mensen niet meer bij elkaar kunnen komen, rijst de vraag wat gemeenschap werkelijk betekent, hoe je dat vormgeeft. Kerken boden al snel aan om hulp te verlenen met hand- en spandiensten. De behoefte leek te bestaan, toch kwamen er al met al weinig vragen binnen. Wat voor gemeenschap ben je als je elkaar op deze moeilijke momenten niet weet te vinden? De angst bestaat dat er barsten in de gemeenschap zijn ontstaan die zich niet gemakkelijk laten helen. Misschien zijn mensen minder betrokken dan voorheen leek. Dat is ontnuchterend.

Er ging terecht veel aandacht naar online kerkdiensten. Kerken pasten zich enorm snel aan. Dat bracht ons in één klap waar het grootste deel van de mensheid al jaren is: het internet. Natuurlijk moet er nu een vervolg komen, en ik zie al veel creatieve oplossingen. Laten we voorkomen dat iedereen zelf het wiel moet uitvinden. En laten we leren van evangelische gemeenten die al veel langer goed zijn in beeld, geluid en nieuwe media.

Veel gemeenten zien dat hun online kerkdiensten veel beter bezocht worden dan de gewone diensten. Zij willen graag in contact komen met de mensen die online de weg naar de kerk vonden, waar zij voorheen niet kwamen.”

Durf te kiezen

Samen met twee andere classispredikanten organiseerde Verhoeven de webinar ‘Kerk na corona’, een seminar op internet, waar direct 150 mensen op inschreven. “Kerken zijn hier volop mee bezig. Het is goed deze tijd te gebruiken om te ontdekken wat je sterke en zwakke kanten zijn. Waar liggen kansen? Daarbij geldt: niet alles tegelijk. In beleidsplannen van gemeenten wordt soms alles uit de kast gehaald. Mijn advies is: durf te kiezen. De ervaring leert dat een geprofileerde gemeente, van orthodox tot vrijzinnig en alles ertussenin, een betere uitstraling heeft, meer mensen trekt. 

Succes is in de kerk niet het criterium. Uiteindelijk gaat het om het Woord en om trouw. Daarin ligt de kracht van de kerk. Dat is mijn boodschap wanneer ik een gemeente bezoek en dat is ook mijn persoonlijke drijfveer. Trouw aan het Woord betekent dat de Bijbel opengaat, dat er gebeden wordt, dat je daarmee doorgaat. 

Daarnaast kun je kijken waar je kansen liggen. Praat daarover met de gemeente, peil de meningen, de verlangens en de dromen. Kijk wie er in de kerk komen, wie er betrokken zijn, hoe de buurt eruitziet. En ontdek wat dat voor jouw gemeente kan betekenen. Je hoeft het niet alleen te doen. Een clustering van kerken voorkomt dat iedereen alles moet doen. De een is goed in leerhuizen, de ander in diaconaat, een derde in muziek.”

Een van de manieren om zo’n proces in gang te zetten is de Church Life Survey. Via een 'scan' komen plaatselijke gemeenten hun sterke kanten te weten die ze in kunnen zetten om vitaal en toekomstgericht te worden.* 

Het kan ook ophouden.

“De kerk in de classis Utrecht is behoorlijk robuust. In onze classis zeggen wij: stop niet te snel. Ook kleine gemeenten vervullen een rol in kerkelijk Nederland. Ik kom zelf uit een kerk die allemaal kleine filiaaltjes had, de Evangelisch-Lutherse Kerk. Ik zie er het nadeel van: het kan te veel naar binnen gericht zijn. Ik zie ook de voordelen: je bent slagvaardig, kent elkaar goed, bent sterk op elkaar betrokken. 

Als je in een dorp een kleine kerkgemeenschap hebt, doe die niet weg. Blijf aanwezig, misschien met één dienst per maand. En kijk wat daaruit kan voortkomen. Misschien dat je nog eens bij elkaar kunt komen: zingen, bidden, bijbellezen. 

In Noord-Holland was een lutherse gemeente met elf leden. Zij hadden eens per maand op zondagavond een dienst. Ze waren er altijd alle elf, samen lapten ze voor een dominee. Of alle functies volgens kerkelijk voorschrift bezet worden, vind ik niet belangrijk. Dat je niet alles meer kunt, het zij zo. Ik ken kerken die alleen nog hun deuren open hebben staan. Misschien is dat wel een teken van Gods trouw. Voor mij wel, hoor!” 

Verhoeven bekrachtigt die overtuiging met een gulle, lutherse lach.

Tekst: Kees Posthumus

Woord&weg

Dit artikel staat in het oktobernummer van woord&weg. Meer lezen? Neem een gratis abonnement:

Abonneer gratis

 

Beeld: Sandra Haverman

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)