Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Een toeristenroute naar de dorpskerk

In een crisis doet het er niet toe of je kerk op een hotspot staat of in een leegloopgebied. Als op gezette tijden de deur maar open gaat! Wie al maanden niet ter kerke is getogen, heeft dan gelegenheid om verstilling te vinden en een kaarsje op te steken.

De Dom in Utrecht staat open voor toeristen. De Oude Kerk van Amsterdam ook. En onze dorpskerk? Het zijn niet alleen de beslommeringen van toezicht en het tekort aan vrijwilligers die een dorpsgemeente beletten haar kerk open te stellen. Ook typisch dorpse waarden als ootmoed en pretentieloosheid weerhouden haar ervan hoog van de toren te blazen. 

Maar andersom: op vakantie in Frankrijk of Spanje kennen velen de aantrekkingskracht van het kerkje dat openstaat om er even in de koelte te zitten mijmeren of een kaarsje op te steken. Ieder kent ook de teleurstelling: soms is het tevergeefs op een kerkdeur kloppen de gewaarwording van een gesloten hemel. 

Incidenteel open

In toenemende mate staan, zeker in de zomermaanden, dorpskerken open voor passanten en toeristen. Soms incidenteel, tijdens de avondvierdaagse of het zomerfeest (dit jaar afgelast), soms permanent, bijvoorbeeld van donderdag tot en met zondag. Vaste kerkgangers zijn er wel aan gewend hoe bezield en ingetogen hun kerkje is. Incidentele bezoekers kunnen helpen om hun godshuis met nieuwe ogen te bezien.

Die vaste kerkgangers hebben we de afgelopen coronamaanden echter maar weinig geteld. Inmiddels staan de kerken ’s zondags weer open voor zoveel mensen die met inachtneming van de anderhalvemetermaatregel onder dak kunnen worden gebracht. Toch zijn er ouderen en kwetsbaren die een samenkomst nog niet willen riskeren. 

Daarom is het belangrijk dat de kerk nu wat vaker open is, zodat wie al maanden niet ter kerke is getogen en dat op zondag vanwege de veelheid van mensen nog steeds niet aandurft, gelegenheid krijgt om doordeweeks weer een keertje in zijn of haar eigen bank te zitten en daar verstilling te vinden. Of vooraan een kaarsje op te steken en te weten: ‘Het heil dat uw altaar omgeeft, beschermt en koestert al wat leeft.’ 

De dominee houdt spreekuur in de consistorie. Je hoeft daar geen gebruik van te maken. Maar je kunt elkaar wel even groeten.

Gezien worden

Deze zomer ligt de beweegreden om de dorpskerk open te stellen dus in het pastoraat, in dit geval opgevat als zorg voor de eigen gemeenteleden. Maar de uitstraling ervan is veel breder. Anders dan verwacht waren de eersten die de open kerk binnentraden twee fietsers uit Amsterdam. De filiaalhouder van de supermarkt tegenover de kerk had wel vaker gezien dat toeristen aan de kerkdeur stonden te morrelen of die misschien open was. Tevergeefs. Tot nu.

Een andere gemeente die al langer ervaring heeft met toeristische kerkopenstelling, liet weten dat momenteel de helft van de doordeweekse bezoekers gemeenteleden zijn. ‘Digitale diensten spreken wel aan, maar kunnen geen persoonlijke aandacht bieden. Onder gemeenteleden leeft juist nu een enorme behoefte aan contact en gezien worden.’ 

Huis voor de ziel

De pandemie heeft ouderen en anderen die tot een risicogroep behoren in een isolement gebracht en de kerkgang voor velen belemmerd. Maar het virus heeft sommige dorpskerken nu ook over de drempel geholpen van een toeristische kerkopenstelling. In eerste instantie omdat alle gemeenteleden en buren van de dorpsgemeente die veel te lang aan huis gebonden waren, toe zijn aan zoiets als toeristenpastoraat: een open kerk, een huis voor de ziel, een monument van schoonheid en troost. Dat is een ontdekking die dorpskerken op een spoor heeft gezet. Ook terzijde van de toeristenroute. In een crisis doet het er niet toe of je kerk op een hotspot staat of in een leegloopgebied. Als op gezette tijden de deur maar open gaat! Niet met een gastvrouw die je verwelkomt, niet per se met stapels folders. Hartelijkheid en informatie dragen slechts in beperkte mate bij aan wat een kerkgebouw met je doet. Belangrijker is dat de ruimte stil is, eerbiedige gebruikssporen draagt, uitnodigt tot gebed, voor de eredienst gereed staat. Er fluisteren gebeden van eeuwen langs de muren. 

Een gemeente die vaker gasten ontvangt, je kunt er in de toren zelfs overnachten, noemt haar kerkgebouw ‘een stille missionaris’.  

Auteur: Klaas Touwen, dorpskerkambassadeur 

Verder lezen

Kerkgebouwen beperkt openstellen voor bezoek?

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)