Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Dorpskerken: “Wij staan aan het begin van een nieuwe communicatie”

De dorpskerkenbeweging organiseert digitale netwerkbijeenkomsten over de vraag: "Wat nemen we mee van de lessen die we - noodgedwongen - geleerd hebben van online kerk-zijn tijdens de coronacrisis?" U kunt ook aan zo'n digitale netwerkbijeenkomst meedoen.

Is dit het goede leven, dat we straks (maar wanneer?) weer terugkeren naar hoe het was, zonder corona? Dan zou het goede leven slechts heimwee zijn en nostalgie, en ons wennen aan de anderhalvemetersamenleving verloren tijd. Maar het goede leven is niet van gisteren, het toont veerkracht en is vindingrijk. Dorpskerken hebben veel geleerd. Tijdens de eerste digitale netwerkbijeenkomst voor dorpskerken stelden we onszelf de vraag: wat zullen we daarvan meenemen?

De analoge kerk

De dorpskerk heeft de afgelopen maanden ‘huidhonger’ gekregen. Het streamen van audio en video bereikt weliswaar een veelvoud van de reguliere kerkgangers, maar het blijft surrogaat. Je stemt er thuis op af. De een gaat ervoor zitten, met Bijbel en liedboek binnen handbereik. Zelfs wie niet zo van de kaarsjes is, ziet zichzelf nu als de voorbede gedaan wordt aan de keukentafel een waxinelichtje aansteken. Anderen stemmen ’s avonds in bed af, of op een verloren ogenblik tijdens het strijken. 

Op radio en televisie is keus genoeg, maar je wilt (bij) je eigen gemeente horen. Dat ze soms geluidsbestanden van professionele uitvoeringen van YouTube invoegen, werkt vervreemdend. Je hoort liever je eigen organist of een oude opname van gemeentezang uit je eigen kerk. 

Maar als de analoge kerk weer opengaat, wil je de kerkdienst niet langer volgen alsof je televisie zit te kijken. We zijn ons bewust geworden van wat ons lichaam wil. Geloof zit niet tussen de oren, maar moet het hebben van rek- en strekoefeningen: staan, knielen, zitten, de vredegroet wisselen. Geloof is geen hersenspinsel, maar zit blijkbaar - dat worden we nu pas gewaar - in ons spiergeheugen. 

Lijfelijkheid

Het zingen, dat missen veel mensen het meest. In Duitsland is inmiddels het impressieve zingen weer toegestaan: naar binnen toe, contemplatief. Het expressieve zingen, uit volle borst - het dak eraf! - nog niet. In Nederland is koorzang de meest favoriete vrijetijdsbesteding - besmettelijk ook, dat is wel gebleken. Wanneer zullen we in de kerk weer zingen? Dat is pas echt het goede leven!   

De anderhalvemeterwerkelijkheid doet ons beseffen dat wij geen lichaam hebben, maar een lichaam zijn. Het veilige afstand bewaren bepaalt ons bij ruimte en lijfelijkheid. Straks als de kerk weer opengaat en nog later als we elkaar weer mogen aanraken, zal de kerkdienst meer beweging, theatrale vormen, dans en ritualiteit bevatten dan voorheen, zal meer een cultisch samenspel zijn dan het praatprogramma van de dominee. 

De digitale kerk

Ondertussen heeft de dorpskerk er een hele nieuwe branche bij gekregen. Dominees spendeerden altijd al tijd aan hun kerkbodes, maar werken nu mee aan dorpskranten, nemen interviews af, schrijven columns, publiceren niet alleen over kerkelijke besognes maar ook over 4 en 5 mei, de voedselbank of de heilige Corona, die omstreeks het jaar 177 in een tijd van de christenvervolging op 16-jarige leeftijd het martelaarschap onderging. Zij is nota bene beschermheilige tegen epidemieën! 

Maar in korte tijd hebben de dorpskerken ook leren , zijn actief op YouTube, produceren podcasts en posten op Facebook (de 40+ dominees) en Instagram (de 40- dominees). Ze filmen met hun smartphone niet alleen in de kerk, maar evengoed in de dorpssuper, bij het monument, op het kerkhof, in de speeltuin, op de dijk aan de Linge. Zij hebben, door de coronacrisis genoodzaakt, de beweging van binnen naar buiten gemaakt. 

Digitaal maatwerk

Maar wat gaan we straks met de kerkdiensten doen? Gestreamd vanuit een lege kerk duren ze drie kwartier, lang genoeg om een mooie spanningsboog te houden. Als de analoge kerkdiensten weer zijn begonnen - we staan te popelen -, laten we dan al de mensen die nu digitaal verbonden zijn in de steek? Moeten ze het doen met een digitale opname van de analoge dienst? Of kunnen we digitaal maatwerk leveren? Misschien moet het kleine clubje dat nu iedere woensdagavond in een lege kerk een avondgebed opneemt, daar straks vooral mee doorgaan! En laten we ook vooral verwijzen naar anderen. Voorbeeld: het Nederlands Bijbelgenootschap biedt een dagelijkse podcast aan bij het Oecumenisch leesrooster dat ’s zondags in de kerken wordt gevolgd: ‘Dagvers Pijl naar beneden ’. De podcast opent met de bijbeltekst van de dag, daarna een korte uitleg en een vraag of kleine opdracht om mee te nemen de dag in.

Nieuwe communicatie

De digitale kerk moet zich nog veel vaardigheden eigen maken. Er leeft een grote behoefte aan . Aan professionaliteit is nog een wereld te winnen. Niettemin, wij staan aan het begin van een nieuwe communicatie, waarin geloof en het goede leven elkaar -  vanzelfsprekend - weer gevonden hebben. De kerk is niet slechts zender maar evengoed ontvanger. Zij maakt deel uit van het communicatienetwerk van het dorp. In plaats van eenzijdig te roeptoeteren dat zij een woord voor de wereld heeft, doet zij daar geloof op, tot haar verrassing veel meer geloof dan zij had durven hopen. Communicatie is de heiliging van het leven.

De dorpskerkenbeweging organiseert nu digitale netwerkbijeenkomsten om over dit soort vragen door te praten. Als u geïnteresseerd bent, neem dan contact op met uw dorpskerkambassadeur, zie www.protestantsekerk.nl/dorpskerken.

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)