Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

De kerk in actie in Moldavië: ouderen én jongeren een beetje minder eenzaam

Corruptie, armoede, alcoholisme. In Moldavië gelooft bijna niemand dat het ooit nog goed komt. De werkloosheid is groot, veel mensen trekken weg, op zoek naar een baan. Ouderen en kinderen blijven eenzaam achter. Maar de kerk brengt liefde in huizen en harten. Kerk in Actie steunt kerken in Moldavië in hun belangrijke werk. Deze maand is het werk van Kerk in Actie op tv te zien bij EO Metterdaad.

Lees ook: Werk van Kerk in Actie voor kwetsbare mensen in Moldavië op tv bij EO Metterdaad

Moldavië. Als je mensen in Nederland vraagt wat ze van dit land weten, noemen ze twee dingen: dat dit het armste land van Europa is en dat ze meedoen aan het Songfestival. Bijna niemand is er geweest. Moldavië heeft dan ook een van de laagste toerismecijfers ter wereld. 

Alcoholisme

Het is niet eenvoudig om Moldavië te typeren. Het land is zo groot als België en ligt ingeklemd tussen Roemenië en Oekraïne. Het heeft banden met de Europese Unie én met Rusland. En er worden, soms door elkaar heen, twee talen gesproken: Russisch en Roemeens. 

Moldavië kent een lange geschiedenis van overheersing door verschillende machthebbers, van het Ottomaanse Rijk tot de Sovjet-Unie. “We hebben nooit geleerd om anders te denken dan nederig”, zegt een Moldaviër hierover. Het land heeft een politiek systeem dat ernstig rammelt en bol staat van corruptie. Zonder geld of zonder de juiste vrienden zijn zelfs onderwijs en gezondheidszorg moeilijk toegankelijk. De salarissen zijn extreem laag en de pensioenen zo mogelijk nog lager: 50 euro per maand. Het belangrijkste exportproduct van Moldavië is wijn. Maar alcohol speelt ook op een andere manier een rol: het land heeft een van de hoogste alcoholismecijfers ter wereld. 

Alles bij elkaar leidt dit tot een diepgeworteld pessimisme. Vaak hebben mensen de overtuiging dat het nooit beter zal worden: er is geen werk, er is niets te doen en het is overal beter dan hier.

Eenzaamheid

In deze omstandigheden kun je drie dingen doen: je verzetten, berusten en blijven, of weggaan. Veel mensen kiezen voor dat laatste en vertrekken naar een land met meer mogelijkheden en hogere lonen. Het platteland loopt leeg, een hele middengeneratie vertrekt. Kinderen blijven vaak achter bij familie. In de dorpen staan veel huizen leeg en zijn alleen ouderen en kinderen achtergebleven. 

Op die plekken voelt het alsof de tijd is blijven stilstaan. Er zijn volop waterputten en lemen huizen – afgewisseld met moderne huizen, gebouwd met in het buitenland verdiend geld. En vooral: stilte, die alleen doorbroken wordt door ganzen, kippen, honden en af en toe een auto. 

In de zon, met overal druivenranken, ziet het er bijna idyllisch uit. Maar de werkelijkheid is grauw en hard. Het grootste probleem van Moldavië – naast corruptie en armoede – is een verpletterende eenzaamheid, gevoeld door de oude mensen van wie alle kinderen in het buitenland wonen, en door de jongeren en kinderen die opgroeien zonder ouders. 

Kerk in Actie werkt in Moldavië samen met vier organisaties. Die proberen uit alle macht iets te doen aan de situatie. Thuiszorgorganisatie HomeCare richt zich op terminaal zieken, die vaak geen enkele hulp ontvangen. Jongerenorganisatie Youth for Christ en de christelijke organisatie Bethania vangen kinderen op. Moldovan Christian Aid (MCA) is een organisatie die kerken, ouderen en jongeren aan elkaar verbindt om eenzaamheid te doorbreken. 

Nieuwe vrienden

Vijf jaar geleden startte MCA met een programma in vijf dorpen rond de stad Edinet, zo’n vier uur rijden van de hoofdstad Chisinau. De bedoeling was om de kerken te leren hoe ze een meer diaconale rol konden spelen. “Ik wist niet wat ik moest verwachten van de training van MCA”, zegt priester Ghennadi Dascal van de orthodoxe kerk in het dorpje Varatic. “Maar wat ik daar leerde, veranderde alles. Ik ging in mijn preken meer aandacht geven aan zorg voor elkaar en ik bedacht hoe ik dit in mijn gemeente in de praktijk kon brengen. Allereerst wilde ik de jongeren activeren om iets voor ouderen te doen. Dat leek me voor beide partijen goed: veel jongeren zijn óók eenzaam, omdat hun ouders in het buitenland zitten.”

Zo werd er in Varatic een vernuftig systeem opgezet: jongeren zijn vrijwilliger bij hulpbehoevende ouderen, en eenzame ouderen bieden hulp aan mensen die meer hulp nodig hebben dan zijzelf. Jongeren krijgen hierdoor een plek waar ze kunnen praten. Ook krijgen ze van de ouderen levenslessen mee die ze, door het ontbreken van hun ouders, anders nooit zouden krijgen. Tegelijkertijd wordt de eenzaamheid van ouderen definitief doorbroken.

Varatic lijkt een rustig, gemoedelijk dorp. De realiteit is dat het halve dorp leegstaat. Veel mensen zijn naar het buitenland gegaan. “In mijn straat woont bijna niemand,” vertelt Vlada van 17, “behalve een alcoholist en een paar mensen die ik niet ken. De rest is allemaal vertrokken.” Vlada woont samen met haar broer bij haar oma, omdat ook hun ouders vaak in het buitenland zitten. “Ze zijn nu twee weken hier, maar zondag vertrekken ze weer naar Ierland”, zegt ze. “Ik vind het niet leuk als mijn ouders weg zijn. Ik mis ze vooral omdat ik dan niet met ze kan praten.” Maar door het programma van MCA heeft Vlada nieuwe vrienden gekregen, en mensen met wie ze kan praten.

Aandacht

Maria is bijna 70 en kan nauwelijks lopen. Haar oudste zoon is acht jaar geleden overleden, haar jongste zoon vorig jaar. Maria was verdrietig en eenzaam. Dankzij de hulp van jongeren uit de kerk is ze uit haar isolement gehaald. De jongeren kwamen eerst alleen bij haar langs als onderdeel van het programma. Maar nu kloppen ze ook aan als ze gewoon zin hebben in een praatje.

De hartelijkheid en aandacht warmen de atmosfeer op. Liefde is als een lopend vuurtje door het dorp gegaan, waardoor mensen weer naar elkaar omzien. Het meest indrukwekkend is dat iedereen elkaar helpt. Iedereen heeft iets bij te dragen: levenslessen, Engelse les, aandacht, eten koken voor ouderen, water halen bij de pomp, een knuffel. In dit land met zijn grote problemen wordt ‘Doe ‘s lief’ zo uitgelegd: deel wat je kunt – en je ontvangt onverwacht veel. Het is kerk-zijn op zijn mooist.

Werk van Kerk in Actie op tv bij EO Metterdaad

De tv-uitzendingen van EO Metterdaad over het werk van Kerk in Actie in Moldavië zijn te zien op NPO2.

Aflevering 3:

  • Zaterdag 15-02-2020, NPO2, 17.10 uur (25 min.)
  • Zondag 16-02-2020, NPO2, 12.00 uur (25 min.)
  • Maandag 17-02-2020, NPO2, 11.15 uur (25 min.)

Aflevering 4:

  • Zaterdag 22-02-2020, NPO2, 17.10 uur (25 min.)
  • Zondag 23-02-2020, NPO2, 12.00 uur (25 min.)
  • Maandag 24-02-2020, NPO2, 11.15 uur (10 min.)

Uitzending 1 en 2 kunt u hier terugkijken.

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)