Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Bijbellezen met migranten - Iets voor uw kerk?

Met de instroom van nieuwe migranten zijn veel kerkelijke gemeenten verrijkt met andere culturele invloeden. Bijbellezen met een diverse groep kan nieuwe inzichten geven en uw geloof versterken. Hoe dat werkt? Download hier materiaal om aan de slag te gaan. 

Bijbellezen in de multiculturele groep

Veel Nederlandse kerkelijke gemeenten zijn opnieuw gaan nadenken over hun rol ten opzichte van hun nieuwe stads- en dorpsbewoners. Dat resulteerde in veel actiebereidheid, praktische hulp en veel contacten met mensen met een andere culturele achtergrond. Gelijktijdig zochten veel nieuwe migranten het contact met de kerken op. Soms om geloof te delen, soms om een sociaal netwerk te vinden.

Op een heel aantal plaatsen gingen en gaan mensen met elkaar in gesprek over geloof. Daaruit ontstaan dan regelmatig bijbelleesgroepen. Deze groepen waarin met elkaar de bijbel gelezen wordt, zijn bij uitstek groepen waarin ontmoeting vanuit wederzijdse gelijkwaardigheid en acceptatie plaats kan vinden. Niet alleen dat, maar het samen de bijbel lezen leidt vaak ook tot verdieping van het geloof, juist omdat een ander (cultureel) perspectief helpt om nog eens heel goed te kijken naar de inhoud van wat je met elkaar aan het lezen bent. Zo wordt Efeze 3:18 in de praktijk gebracht: Dan zult u samen met alle heiligen de lengte, de breedte, de hoogte en diepte kunnen begrijpen, ja de liefde van Christus kennen die alle kennis te boven gaat, opdat u zult volstromen met Gods volkomenheid.

Efeze in de praktijk

Met deze tekst als opdracht en opgave is bijbellezen in de multiculturele groep zeer de moeite waard. De verschillen in culturele achtergrond maakt dat dezelfde bijbeltekst heel verschillend gelezen en ervaren kan worden en dat kan enorm verrijkend zijn. Een voorbeeld van een deelnemer uit Iran: "De eerste keer na de kerstvakantie hadden we het over de zalving van Jezus. Een van de deelneemsters kon uit eigen levenservaring in Teheran vertellen hoe een albasten kruikje gemaakt wordt. Het is een arbeidsintensief proces om zo'n kruikje met een heel smalle hals te maken. Het kruikje zelf is daarmee al heel kostbaar, want er kan maar een kleine druppel tegelijk uitkomen. Meer hoeft ook niet, want met die kleine druppel kun je je schone handen insmeren en je gezicht en armen, en dan ruik je nog heel lang lekker."

Hulpmiddelen om samen te lezen

Bijbellezen in de multiculturele groep is verrijkend en waardevol in allerlei opzichten, maar het kent ook wel de nodige hobbels. Veel hobbels zijn terug te voeren op multiculturele verschillen, verschil in taalniveau of het werken met vertaling, wederzijdse verwachtingen en het niet voorhanden zijn van bruikbaar materiaal. Samen met de Stichting Geloofsinburgering heeft Kerk in Actie materiaal ontwikkeld om dit bijbellezen in de multigroep te ondersteunen en stimuleren. Zie onderaan het artikel waar u het materiaal kan downloden.

Daarbij zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd:

  1. Absolute gelijkwaardigheid.

Als Nederlanders samen de Bijbel lezen met een groep migranten die nog maar kort hier zijn, zullen zij in een aantal opzichten een voorsprong hebben. Ze kennen de voertaal beter en ze zullen in veel gevallen een makkelijker leven hebben dan de migranten, doordat ze een beter huis, een betere baan en beter loon hebben. Ook zijn ze beter geïntegreerd in Nederland en hebben ze minder trauma’s in hun rugzakje en zijn, gemiddeld genomen, vaker hoger opgeleid. Vaak zie je Nederlanders hierdoor vanuit een (onbewust) superioriteitsgevoel omgaan met migranten. ‘Ik zal jou wel helpen’. Dat is een houding die we bij het samen bijbellezen zeker willen vermijden.

Het is dus belangrijk te onderkennen dat Nederlanders in veel (maar niet in alle) opzichten beter af zijn dan migranten en dat dat de onderlinge verhouding waarschijnlijk beïnvloedt. Juist als we ons dat realiseren, kunnen we er op letten. Het mooie van samen bijbellezen is dat het de mogelijkheid biedt dat deze dingen nauwelijks een rol spelen. Voor Gods aangezicht is iedereen gelijk. Er is in Christus geen ruimte voor superioriteit op grond van etniciteit, gender of maatschappelijke status: Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen, u bent allen één in Christus Jezus. (Galaten 3: 28). Misschien heb je als Nederlander een voorsprong in kennis, maar dat betekent niet dat jouw geloof beter zou zijn. Wezenlijke gelijkwaardigheid is het uitgangspunt. Voorwaarde voor een succesvolle groep is dat de leider van de groep die grondhouding aan wil nemen en daarop sturen.

Gelijkwaardigheid betekent natuurlijk niet dat er geen duidelijke leiding gegeven mag worden aan een groep. Juist groepen waarin verschillende culturen samenkomen gedijen beter als je als leider richting en veiligheid kan bieden aan de deelnemers.

2. God spreekt door de Bijbel.

De Bijbel is meer dan een literair interessant religieus boek. Het is een verzameling teksten waardoor God tot mensen spreekt. In de bijbelleesgroepen is er dan ook ruimte om te kijken wat er geschreven is en wat er bedoeld wordt, maar er zal ook vooral geprobeerd worden om de deelnemers in gesprek en verbinding te brengen met de teksten. Dus staat vooral de vraag centraal: Wat zegt God hier en hoe verhoudt zich dat tot jouw leven op het moment?
Anders geformuleerd kun je zeggen dat het er in de bijbelleesgroepen vooral om gaat dat mensen individueel en als groep God ontmoeten in de Bijbel. Daarom beginnen de bijeenkomsten ook met een gebed om leiding van Gods Geest als we de Bijbel lezen. Dat geeft een ontspannen houding: waar de Bijbel onbevangen open gaat, is God aan het werk.

3. Bijbellezen is niet ‘los verkrijgbaar’.

Belangrijker dan wat je zegt, is wie je bent. Als je de anderen gelijkwaardig beschouwt aan jezelf en samen voor Gods aangezicht luistert naar zijn woorden, zul je zien dat er een relatie ontstaat tussen iedereen in de groep. Dat betekent dat je de dingen die voor jou belangrijk zijn, zal kunnen delen. Het is goed dat je daarin een voorbeeld geeft. Als jij open bent, zullen anderen dat ook sneller zijn. Ook in je eigen leven gaat vast niet alles van een leien dakje. Het is goed als er een veilige omgeving is waarin je dat kan delen als dat relevant is. Je eigen zorgen delen is niet verkeerd, het kan heel zinvol zijn. Gelijktijdig zullen ook migranten van hun leven willen delen. Soms blijkt dan dat er levensgrote problemen zijn. Dat kan op allerlei gebieden zijn. Huisvesting, relatie, werk, geloof, trauma.

Soms is er hulp nodig. Ga dat dan niet uit de weg. Als een broeder of zuster nauwelijks kleren heeft en dagelijks eten tekort komt, en een van u zegt dan: ‘Het ga je goed! Kleed je warm en eet smakelijk!’ – zonder de andere te voorzien van de eerste levensbehoeften, wat heeft dat voor zin? (Jakobus 4: 15,16). Natuurlijk hoef je niet alles zelf te doen en vragen kunnen ook irreëel zijn, maar als het nodig is, zoek dan naar oplossingen, bijvoorbeeld in samenwerking met de diaconie van je gemeente.

4. Een verhalende insteek.

Juist omdat er zoveel verschillen zijn tussen de deelnemers in etniciteit, taalniveau, educatieniveau en ook religieuze achtergrond hebben we voor een narratieve insteek gekozen in de bijbelleesgroepen. Het bespreken van verhalen met elkaar maakt dat mensen op verschillende manieren kunnen aanhaken en maakt het cognitieve aspect minder belangrijk. In dit materiaal is gekozen voor een aantal verhalen uit Marcus. Gelijktijdig willen we de rode lijn van het bijbelboek laten zien.

Meer informatie en contact

Het ondersteunende materiaal voor de leesgroep is te downloaden op deze pagina onder 'Bestanden'. 

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Migrantenkerken