Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Belijdenis doen: uit de tijd?

Jongeren van nu lijken soms liever het juiste te dóen dan het juiste te geloven. Dat zou kunnen betekenen dat belijdenis doen soms beter vervangen kan worden door het ondertekenen van een convenant met leefregels. Past belijdenis doen nog wel bij jongeren van deze tijd? Of moet de Protestantse Kerk andere vormen toevoegen?

“Jongeren hebben behoefte aan het grote verhaal”

- Sandra Hermanus-Schröder, theoloog, pabo-docent en medeoprichter van Vegan Church

“Ik merk aan mijn pabo-studenten dat ze heel erg geraakt zijn door het christelijk geloof maar vaak weinig bagage hebben. Ze weten weinig van de bijbelse verhalen en de bijbelse traditie, terwijl ze wel naar de kerk gaan en bijvoorbeeld de EO-Jongerendag bezoeken. Ik heb een paar jaar catechisatie gegeven in de Protestantse Gemeente Zoetermeer. Op catechisatie word je toch geacht met het geloof bezig te zijn, maar dat was een strijd. Jongeren vonden praten over het geloof maar saai en moeilijk. Ze kwamen wel graag bij elkaar en waren erg op elkaar betrokken. Discussiëren over actuele maatschappelijke thema’s vonden ze wel fijn.

Jongeren verhouden zich tot de generatie van hun ouders en grootouders. Deze generaties worden door jongeren weleens een dubbele moraal verweten. Ze geven bijvoorbeeld geld aan vluchtelingen maar over de oorzaken van de vluchtelingenstromen denken ze onvoldoende na. Of een kerk noemt zich fair trade maar pakt als het gaat om haar standpunt in de klimaatdiscussie niet door. Jongeren zijn gevoelig voor volwassenen die het goede doen maar hebben wel behoefte aan het grote verhaal daarachter. Naar mijn idee praten we te weinig met jongeren over die dubbele moraal en het grote verhaal. Als je dat koppelt aan belijdenis doen, is dat een van de eerste dingen om af te haken. Pas als jongeren het grote verhaal ontdekken, haken ze aan.”

“Geloof is meer dan een setje leefregels“

- Dirk Breure, predikant in de Hervormde Gemeente Waarder

“Mijn eerste reactie is dat ik dan in de knel kom met het woordje ‘geloof’ in geloofsbelijdenis. Het gaat om persoonlijk geloof in Jezus als de Zaligmaker. Wij zijn hier in de gelukkige omstandigheid dat we elk jaar nog een groepje jongeren hebben die belijdenis doen. Onze jongeren groeien daar in twee seizoenen naartoe. Ze vinden het vaak een hele beslissing om belijdenis te doen; zo creëren we daar meer tijd voor. We nemen in die twee seizoenen grondig de geloofsleer met elkaar door. We praten over de Bijbel, over de persoon van Jezus Christus, over de schepping, de voorzienigheid, het gebed, zonde, enzovoort. Er is veel ruimte voor gesprek. Dit traject heeft natuurlijk alles met de ligging van onze gemeente te maken. We voeden onze jongeren hier ook toe op, in de kerk en thuis, en ook op school.

Het lijkt me onjuist en onbijbels om van de geloofsbelijdenis iets anders te maken. Geloof is meer dan een setje leefregels die je in een bepaalde vorm kunt gieten. Het betekent verlies; belijdenis doen houdt ook in dat je instemt met wat de kerk der eeuwen heeft beleden.

Hoe je vormgeeft aan de geloofsbelijdenis in de kerkdienst, dat zal overal anders gaan. Maar andere vormen naast de belijdenis zijn wat mij betreft alleen maar een verarming. Ik zou daar niet voor pleiten.”

“Het ritueel ontstaat in de groep"

- Judith van den Berg-Meelis, predikant in de Protestantse Gemeente Roermond

“De diversiteit in geloofskleur in mijn gemeente is zeer groot; ze bestaat vooral uit protestantse migranten, van biblebelt tot vrijzinnig, maar telt ook evangelicalen, baptisten en relatief veel rooms-katholieken. Ook is ze internationaal veelkleurig (25 nationaliteiten) door vluchtelingen en migranten. Jongeren zijn het minst vertegenwoordigd in de gemeente; ze trekken weg omdat in Roermond geen hbo of universiteit is.

De belijdenisgroep van vorig jaar, van 20 tot 70 jaar, was echt een afspiegeling van de diversiteit van de gemeente. Vier van de vijf deden uiteindelijk belijdenis.  

We hebben nu weer een veelkleurige belijdenisgroep, maar het staat niet bij voorbaat vast dat ze belijdenis gaan doen. De leden van de groep verkennen hoe ze het geloof willen vormgeven en dat met een ritueel bevestigen. Het gaat in ieder geval ‘op maat’, persoonlijk en dynamisch. Het kan een variatie aan rituelen zijn en ze komen uit de groep zelf.

Ik zit er niet op te wachten dat de Protestantse Kerk naast de geloofsbelijdenis andere vormen bedenkt. Mijn aarzeling is dat het dan van bovenaf gedropt wordt. In mijn belijdenisgroep komt vanzelf een moment dat de deelnemers toe zijn aan een ritueel. Dat ontstaat in gesprek met anderen, in de groep. Laat als kerk de stem van onderaf klinken, en wees als kerk begeleidend present.”

“Het gaat om het geloofsgesprek"

- Heidi Schröder, jeugdwerker in de Protestantse Gemeente Berkum

“Een interessant dilemma. Ik lees erin dat belijdenis doen voor iets anders plaats zou moeten maken omdat de vraag van jongeren vandaag de dag anders is. Ik zou het betreuren als rituelen moeten veranderen omdat de tijd daarom vraagt.

In de gemeente waar ik jeugdwerker ben, is het overigens jaren geleden dat er een jongere belijdenis deed. Belijdenis en belijdeniscatechisatie worden hier ook niet standaard kenbaar gemaakt, waarschijnlijk omdat hier maar weinig jongeren zijn en men denkt dat er geen animo voor is. Jongeren worden dan ook niet geprikkeld om erover na te denken. Daar zit volgens mij de uitdaging voor de kerk: ontdekken hoe je het geloofsgesprek kunt voeren met jonge mensen, of dat nu uitmondt in belijdenis doen of niet. Daar hoort het helpen vinden van een taal om uiting te geven aan hun geloof en twijfel bij. Jongeren hebben mensen nodig die hen hierin bij kunnen staan.

Ik doe mijn best om de kerk voor jongeren een veilige, vertrouwde plek te laten zijn. Ik bouw met hen een vertrouwensband op. Ik praat met hen over dingen die er voor hen toe doen. Belijdenis doen vind ik niet zo interessant, wel het leren verwoorden van wat je gelooft, op wie je vertrouwt. Daar ligt een taak voor mij, voor de kerk.”

Dit artikel verscheen in het aprilnummer van woord&weg. Meer lezen? Neem een gratis abonnement:

Abonneer gratis

Foto: Freely Photos

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Jeugdwerk