Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Algemene kerkenraad Almere: van een wanhopige situatie naar een zinvolle bijeenkomst

Vergaderingen van de algemene kerkenraad van de protestantse gemeente Almere liepen niet, de sfeer was vaak niet prettig, mensen werden er wanhopig van. Met hulp van buitenaf is een veranderingsproces ingezet. Zowel de inhoud als de sfeer van de vergaderingen verbeterde.

Rianne Veenstra, dominee en stand-by geestelijk verzorger in Almere Buiten, is een van de initiatiefnemers van het veranderingsproces in de algemene kerkenraad van de protestantse gemeente Almere.  "Vergaderingen liepen niet, de sfeer was vaak niet prettig, mensen werden er gaar en gallisch van", vertelt ze. "De situatie in de algemene kerkenraad was om wanhopig van te worden. Het was de hoogste tijd om er iets aan te doen! We besloten de hulp in te roepen van twee mensen van buiten: veranderkundige Geertruyt Stokes en beleids- en organisatieadviseur Marian Kuijs Pijl naar beneden . We vroegen hen om ons te helpen om van een grote algemene kerkenraad van 14 mensen een kleinere kerkenraad te worden die dienend aanwezig kon zijn voor onze drie wijkgemeenten en de pioniersplek."

Veranderen met hulp van buiten

"Ook Marian en Geertruyt constateerden dat onder andere de vergaderingen mensen tot wanhoop dreven. Er werd een heidag georganiseerd met de wijkgemeenten en de pioniersplek. Deze brede vertegenwoordiging gaf aan wat zij belangrijk zouden vinden voor een goed functionerende algemene kerkenraad. Vervolgens zijn er uit wijkgemeenten en pioniersplek elk één persoon afgevaardigd. Deze vier mensen zijn gaan brainstormen, met in gedachten de uitkomsten van de heidag. Hun plan, over hoe een algemene kerkenraad nieuwe stijl eruit zou kunnen komen te zien, werd aangedragen bij onze algemene kerkenraad, in de drie wijkkerkenraden en bij de pioniersplek. Uiteindelijk werd er besloten om van een algemene kerkenraad van 14 personen over te gaan naar een kerkenraad van maximaal 9 mensen."

Veranderingsproces: stappen zetten om het nieuwe mogelijk te maken

"Het merendeel van de ambtsdragers uit de oude algemene kerkenraad was de manier waarop het ging zo zat, die hadden geen enkele aarzeling om een nieuwe stap te zetten en de sprong te wagen zonder zeker te weten waar we uit zouden komen. Maar er waren natuurlijk ook mensen die het te snel vonden gaan, die eerst meer duidelijkheid wilden over hoe het zou gaan werken. Dat is het lastige van het hele veranderingsproces: je komt in een soort transitie waarin je stappen moet zetten om het nieuwe mogelijk te maken."

Andere agenda en drastisch minder vergaderen

"We hebben doorgezet en er is veel veranderd. De algemene kerkenraad is meer dienend en de wijkkerkenraden werken zelfstandiger aan hun doelen. Ze hebben volop ruimte om plaatselijk initiatief te nemen. Wij werken in de kerkenraad nu ook met een andere agenda. Mededelingen en de rondvraag staan niet meer aan het eind op de agenda, maar vooraan! Zo word je om tien uur ‘s avonds niet nog overvallen door zaken waar je minstens een half uur over zou moeten praten. En het aantal vergaderingen is drastisch verminderd. Was er eerst elke maand een vergadering, met moderamen vooraf, nu wordt er maximaal zes keer per jaar vergaderd en is het moderamen vooral per e-mail in overleg."

Bezinning en ontmoeting Pijl naar beneden

"We hebben inspiratiemomenten ingelast, om gezamenlijk inspiratie op te doen en even stil te staan bij het waarom je er met elkaar zit. Dat je niet de kaartclub bent, maar jezelf geïnspireerd weet als christen. Vergaderingen worden nu geopend door verschillende mensen, niet alleen meer door de voorzitter, en er wordt iets persoonlijks gedeeld, iets dat raakt. Dat kan van alles zijn, zoals een fragment uit de krant of uit de bijbel. En tweemaal per jaar proberen we een losstaand inspiratiemoment in te lassen. Vorig jaar organiseerde de pioniersplek een inspiratiemoment: Johannes van den Akker van het Kleiklooster en de Firma Hoe Dan Wel liet ons toen onder andere kennismaken met een business model dat voor de kerk te gebruiken is."

Rol van Kerk 2025

"Het rapport Kerk 2025 speelt in dit proces een grote rol en heeft bewustwording gecreëerd. Dat we bewust bezig moeten met de toekomst, ook op bestuurlijk niveau! Kerk 2025 was voor ons aanleiding om te zeggen: ’Kijk, het is ook de landelijke kerk die ermee bezig is!’ De verhalen van andere gemeenten die tegen een heleboel zaken aanliepen en een veranderingsproces ondergingen voelde als een steun in de rug."

Van een wanhopige situatie naar een zinvolle bijeenkomst

"Het hele proces heeft mij veel tijd en energie gekost, maar ik heb er veel voor terug gekregen! Vroeger ging ik met een bezwaard gemoed naar vergaderingen toe, zag er al een week van tevoren tegenop, ergerde me tijdens de vergadering en kon als ik thuis kwam een uur lang niet slapen. Nu ga ik er met veel plezier naartoe omdat ik van tevoren weet dat het een zinvolle bijeenkomst gaat worden! Het is een veiliger en inspirerende(r) omgeving, waarin ik mijzelf kan uitspreken en geen dingen meer mee naar huis neem."

Niet meer: vergaderen om het vergaderen

"We gaan dieper in op de dingen waar we het over moeten hebben als algemene kerkenraad. Het is niet langer: vergaderen om het vergaderen. We zijn bezig met de toekomst. Het is een kwestie van een lange adem, je moet het durven. En als je het durft kan het je iets heel moois opleveren. Ons onderlinge vertrouwen is heel erg gegroeid, we vonden elkaar."

Tips van Rianne Veenstra

  • De plaatselijke situatie moet leidend zijn in het proces, dus kijk goed naar de eigen situatie. De wijze waarop wij het hebben gedaan is niet per se dé manier voor iedereen!
  • Laat mensen van buiten naar je eigen kerkenraad kijken. Iedereen kent iemand die beroepsmatig bezig is met teams, verandermanagement of beleid. Het is leerzaam en je zal zien dat het heilzaam is als anderen benoemen wat je zelf al constateerde.

Kerk 2025 Pijl naar beneden is het beleidsplan van de generale synode voor de Protestantse Kerk in de komende tien jaar. Het streven is om terug te gaan naar de kern. ‘Back to basics’, oftewel: minder vergaderen en meer tijd voor bezinning en ontmoeting. In de generale synode is dit doorgevoerd en ook in sommige lokale kerken gebeurt het al. Maar hoe ziet zo’n veranderingsproces naar efficiënter besturen en meer tijd nemen voor ontmoeting en gesprek er in de praktijk uit? Kost dat niet ontzettend veel tijd en energie? In deze serie komen ambtsdragers die betrokken zijn bij de verandering in hun kerkelijke gemeente aan het woord. Deze serie wordt geschreven door Neeltje Waagmeester.

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)

Lees meer over

Het thema Kerkenraad