Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Commentaar bij de tijd: Eindverslag van de commissie Deetman over seksueel misbruik

De commissie Deetman heeft, na eerdere tussenrapportages, nu haar eindrapportage met betrekking tot seksueel misbruik van minderjarigen in de Rooms-Katholieke Kerk uitgebracht. De uitkomst, die na eerdere signalen niet verrast, is wel uitermate schokkend.

Eén op de tien volwassenen van 40 jaar en ouder heeft buiten het gezin te maken gehad met seksueel misbruik. In internaten is dat één op de vijf. De commissie schat dat tussen 1945 en 1981 tussen de 10.000 en 20.000 minderjarigen in katholieke internaten, kindertehuizen, kostscholen en weeshuizen het slachtoffer zijn geworden van misbruik.

In een kerkgemeenschap die de norm van het evangelie hoog wil houden, zijn dit trieste cijfers. Door een doofpotcultuur, door een verbrokkelde organisatie, door een cultuur waarin voor het slachtoffer weinig of geen oog is geweest, door gebrek aan toezicht zijn er dingen gebeurd die nooit hadden mogen gebeuren. Mensen zijn daar slachtoffer van, vaak voor heel hun leven.

Het is goed dat dit onafhankelijke onderzoek heeft plaatsgevonden. Het is goed dat het door de leiding van de Rooms Katholieke kerk serieus is genomen. Schuldbesef en schuldbekentenis zijn daarbij de eerste stap. De tweede is, alles doen wat nodig is - aan onafhankelijk toezicht, onafhankelijke recht en hulpverlening enzovoort. Vooral: aan het werken aan een andere sfeer, andere verhoudingen, en een waarlijk pastorale houding.

Dat alles raakt ook de andere de kerken. ‘Wie van u zonder zonde is, werpe de eerste steen’ (Johannes 8: 7). Ook in de Protestantse Kerk en haar rechtsvoorgangers heeft seksueel misbruik plaatsgevonden en is daar niet altijd goed mee omgegaan. Ook daar zijn slachtoffers te vinden, die diep teleurgesteld zijn geraakt, niet alleen in de betreffende ambtsdragers, maar ook in de manier waarop in gemeente en kerk met deze zaken is omgegaan. De Heer van de kerk zal vaak geweend hebben met de slachtoffers van misbruik in de kerk en daarmee om de kerk zelf.

Daarom is het terecht dat de zaak van seksueel misbruik in pastorale relaties serieus op tafel blijft liggen. Dat er een ‘Protocol is  voor gemeenten die geconfronteerd worden met (seksueel) misbruik in pastorale en gezagsrelaties'. En het is ook goed dat de generale synode zich onlangs opnieuw met dit thema heeft beziggehouden, juist ook met het oog op de plaats van het slachtoffer in de gemeente (verslag zie hier). De kerk dient onomwonden te kiezen voor slachtoffers In Christus naam hebben we een norm hoog te houden. De gemeente zal daarom voor iedereen een veilige plaats dienen te zijn. En misbruik zal streng en rechtvaardig geoordeeld moeten worden. De generale synode sprak enkele jaren geleden uit: 'Seksueel misbruik is zonde: kwaad in Gods ogen en onrecht tegen de medemens.'

De cijfers van het onderzoek van de commissie Deetman maken duidelijk hoe wijd verspreid seksueel misbruik is geweest. Deetman noemde het een vorm van geweld.

Het rapport Deetman helpt ons niet aan een optimistischer mensbeeld. Op alle mogelijk terreinen maakt het onrecht tegen de medemens slachtoffers. Christenen zijn deel van deze mensheid en doen het vaak niet beter. Daarom zullen we juist in de kerk alert moeten blijven op alle vormen van onrecht en wij hebben alle reden hebben om te bidden: ‘Heer, ontferm U, want we zijn niet beter dan anderen’. Maar dan is er ook reden te meer om opnieuw te horen naar de stem van de levende Heer zelf. Om te leven uit de liefde ‘die de naaste niet schaadt’ en om de strijd aan te gaan tegen wat onszelf en anderen wel schaadt. Om vernieuwd te worden naar het beeld van Christus zelf. En om zo werkelijk een gemeenschap te zijn van broeders en zusters, waar het goede leven wordt gedeeld en uitgestraald.

16 december 2011 - dr. Arjan Plaisier, scriba van de generale synode van de Protestantse Kerk in Nederland

In dit Commentaar bij de tijd werpen bestuurders en functionarissen van de Protestantse Kerk elke veertien dagen hun licht op actualiteiten in kerk en samenleving.

Lees meer over

Het thema Veilige gemeente