Kerk 2025 - Waar een Woord is, is een weg

De organisatie van de Protestantse Kerk in Nederland – en dus ook van de gemeenten - gaat veranderen. Die wordt eenvoudiger. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor de inhoud – het geloof.

Het geloof en de geloofsgemeenschap zijn belangrijker dan de organisatie van de kerk. Het gaat niet om het regelen, maar om geloven. Toch lijkt de organisatiestructuur soms de inhoud in de weg te zitten. Die geluiden hoort de synode vanuit het land. Als reactie daarop is de nota ‘Kerk 2025: Waar een Woord is, is een weg’ geschreven.

Gesprek over de nota

Om het gesprek over de nota in de gemeenten op gang te brengen, is een gesprekshandreiking en een PowerPointpresentatie beschikbaar.

Waar gaat het om?

De essentie van het rapport gaat om de hoop dat er in 2025 een betekenisvolle kerk zal zijn.

Plaisier: "Waar een Woord is, is een weg. Er is een levend Woord, en daarom is er een weg. Ooit voegde dat levende Woord zich bij twee leerlingen die dachten dat ze op een doodlopende weg liepen. Ineens waren het er drie die daar liepen, de twee en een vreemdeling, die gaandeweg steeds vertrouwder werd. Harten begonnen te branden en op de avond van die dag brak Hij het brood met hen. Toen Hij uit hun ogen verdween, wisten ze het: het is de Jezus, de opgestane Heer. Dat maakte alles anders." Lees de rest van zijn column over dit rapport.

De organisatie van de Protestantse Kerk in Nederland – en dus ook van de gemeenten - gaat veranderen. Die wordt eenvoudiger. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor de inhoud – het geloof.

Het geloof en de geloofsgemeenschap zijn natuurlijk belangrijker dan de organisatie van de kerk. Het gaat niet om het regelen, maar om het geloven. Toch lijkt de organisatiestructuur soms de inhoud in de weg gaan zitten. Die geluiden hoort de synode vanuit het land. Als reactie daarop is de nota ‘Kerk 2025: Waar een Woord is, is een weg’ geschreven.

Traject Kerk 2025

De komende tijd is de Protestantse Kerk bezig met het thema 'Kerk 2025'. Hieronder een anti chronologische beschrijving - van heden naar verleden -van dit traject:

1 januari 2019: aantreden van de generale synode nieuwe samenstelling

1 januari 2018 tot 1 mei 2018: voorbereiding door classicale vergaderingen (huidige samenstelling) van nieuwe structuur, inclusief de benoeming en beroeping van de classispredikant

1 mei 2018: inwerkingtreden van nieuwe kerkordelijke regelgeving en classicale structuur/herindeling

Medio februari 2018: behandeling van tweede lezing kerkorde deel II door de generale synode

November 2017: Sluiting van de inzendingstermijn van de consideraties kerkorde deel II. Kerkordelijk vormgeving van het onderwerp mobiliteit van predikanten op de agenda van de generale synode.

22 september 2017: Generale synode behandelt kerkordelijk voorstellen met betrekking tot de thema's 'kerk zijn met elkaar' (de vorming van 11 classes en de classispredikant) en de kerkelijke presentie (vormen van gemeente-zijn, samenwerking, nieuwe gemeenten, opheffing van gemeenten).

mei-juni 2017: Regionale bijeenkomsten over de kerkordevoorstellen voor Kerk2025.

 1 mei 2017: uiterlijke inzenddatum consideraties eerste lezing kerkordelijke voorstellen met betrekking tot de thema's 'kerk zijn met elkaar' en 'kerkelijke presentie'.

April 2017: Het tweede deel van de kerkordelijke voorstellen zal in eerste lezing worden behandeld door de generale synode op 20 en 21 april 2017. Dit betreft het thema's: vereenvoudiging van kerkordelijke regelgeving, het beheer en kerkelijke rechtspraak. Dit pakket zal weer ter consideratie worden voorgelegd aan de kerkenraden en classicale vergaderingen. In dezelfde vergadering zal de generale synode spreken over de nieuwe beleidsvoorstellen rond het thema 'mobiliteit', op basis van een vervolgrapport ‘Naar een cultuur van mobiliteit’. De kerkordelijke vormgeving daarvan staat gepland voor de synodevergadering van november 2017.

November 2016: In november 2016 werd het eerste deel van de kerkordelijke voorstellen als gevolg van Kerk 2025 door de generale synode behandeld en vastgesteld. Dit betrof de thema's 'kerk zijn met elkaar' (de vorming van 11 classes en de classispredikant) en de kerkelijke presentie (vormen van gemeente-zijn, samenwerking, nieuwe gemeenten, opheffing van gemeenten). Deze z.g. eerste lezing werd vervolgens ter consideratie (bespreking en becommentariëring) voorgelegd aan de (wijk)kerkenraden en de classicale vergaderingen. Uiterlijk op 1 mei 2017 moeten de consideraties zijn ingezonden aan de generale synode. Op 22 september 2017 zal de generale synode de voorstellen in tweede lezing behandelen, gehoord de consideraties.

Mei 2016 - Breed samengestelde werkgroepen gaan aan de slag met de verdere uitwerking van de uitgangspunten van 'Kerk 2025: een stap verder'. Ook ontvangen alle kerkenraden en classes een brief van de scriba met de huidige stand van zaken van Kerk 2025.

April 2016 - De generale synode besprak de verdere uitwerking van de uitgangspunten van 'Kerk 2025 - Waar een Woord is, is een weg'. Met name wat betreft de inrichting van de kerk. Dit is verwoord in het rapport ‘Kerk 2025: een stap verder’. De generale synode aanvaardde dit rapport unaniem.

Januari 2016 - Verschijning definitieve versie Kerk 2025 – Waar een Woord is, is een weg. Bij deze versie is een gesprekshandreiking en een PowerPointpresentatie beschikbaar. Kerkenraden en predikanten ontvangen deze nota en gesprekshandreiking zowel digitaal als per post. In deze versie zijn de opmerkingen verwerkt die gemaakt zijn tijdens de vergadering van de generale synode in november 2015.

November 2015 - In de generale synode vindt de bespreking van de eerste opzet van de nota Kerk 2025 – Waar een Woord is, is een weg. Er zat ook een bijlage bij dit rapport. De generale synode besluit unaniem dat de nota “Kerk 2025: waar een Woord is, is een weg” wordt aanvaard als uitgangspunt voor verder uitwerking en onderzoek t.b.v. het beleid van de Protestantse Kerk in Nederland. Twee weken later bespreekt de kleine synode een werkplan Kerk2025.

Oktober 2015 - Op 1 oktober verschijnt er een groot interview over de toekomst van de kerk met Arjan Plaisier, scriba van de generale synode, in dagblad Trouw. Bovendien verschijnt bij het oktobernummer van Kerkinformatie een brochure met verdere toelichting op de resultaten van de enquete die in februari/maart gehouden is.

Juni 2015 - De kleine synode heeft tijdens haar juni-vergadering de vervolgstappen van het project ‘Kerk op weg naar 2025’ besproken. De leden van de kleine synode zijn positief over hoe het proces wordt vormgegeven.

April 2015 - In april 2015 vergaderde de generale synode. Het belangrijkste onderwerp was een bezinnende bespreking van het onderwerp ‘Kerk2025: een verkenning’. De synodeleden hadden ter voorbereiding de volgende stukken ontvangen:

Februari/maart 2015 - Onderzoek onder leden Protestantse Kerk in Nederland over de toekomst van de kerk.

Januari/februari 2015 - Gesprekken met kerkenraden en classicale vergaderingen.

December 2014 - Gesprekken met verenigingen, colleges en organen.

November 2014 - Eerste bespreking van het traject ‘kerk op weg naar 2025' in de vergadering van de generale synode van november. Dit synoderapport lag toen ter tafel.

Oktober 2014 - In oktober hebben het moderamen, de stuurgroep Kerk 2025 en enkele adviseurs van het moderamen gesprekken gevoerd met jongeren, theologen, ambtsdragers en visionairs van buiten de kerk over het thema ‘kerk op weg naar 2025’.

September 2014 - In september is een eerste brainstorm geweest van moderamen, bestuur dienstenorganisatie en leden van het managementteam van de dienstenorganisatie. Een trendwatcher gaf voorlichting over de actuele trends in de samenleving. Doel was scherper in beeld te krijgen wat beoogd wordt met het traject 2025.

De toekomstvisie van de Protestantse Kerk in Nederland staat beschreven in definitieve versie van de nota ‘Kerk 2025: Waar een Woord is, is een Weg’ die in januari 2016 is verschenen.

Aan het ontstaan van deze nota is een uitgebreid traject​​​ vooraf gegaan. Sinds november 2014 denkt de generale synode van de Protestantse Kerk na over de toekomst van de Kerk. Ook op de komende vergaderingen staat dit onderwerp centraal. In april 2016 bespreekt de generale synode de verdere uitwerking van de uitgangspunten van 'Kerk 2025 - Waar een Woord is, is een weg'. In het bijzonder wat betreft de inrichting van de kerk.​

Gesprekshandreiking

Bestaansrecht van d​e kerk

Arjan Plaisier, schrijver van de nota ‘Kerk 2025, waar een Woord is, is een weg’ formuleert het bestaansrecht van de kerk als volgt:

  1. ​​In de kerk hoor ik woorden die ik nergens anders hoor. Die woorden worden ‘evangelie’ genoemd, goed nieuws van God.
  2. De kerk is een gemeenschap van mensen die elkaar aanvaarden in Jezus’ naam en die voor elkaar willen instaan. Er is iets dat verschillen overstijgt, omdat je samen familie van God bent.
  3. De kerk helpt om te begrijpen wat ‘goed leven’ is. Voor mijzelf maar ook voor de samenleving. De kerk is niet de plaats voor pasklare antwoorden, maar wel valt er vanuit de Bijbel en de christelijke traditie licht op de dingen van het leven. (pag. 6 - Kerk 2025)


Vanuit die gedachte probeert Kerk 2025 vormen te vinden waarin deze inhoud tot zijn recht komt. Het geloof en de geloofsgemeenschap vragen om een organisatie van de kerk die deze ondersteunt. Regelen en vergaderen zou geloof en kerk ten goede moeten komen. Toch lijkt de organisatiestructuur soms de inhoud in de weg te zitten. Die geluiden hoort de synode vanuit het land. Als reactie daarop is de nota ‘Kerk 2025: Waar een Woord is, is een weg’ geschreven.

Sandalen

De nota begint met een verwijzing naar het verhaal van de uitzending van de leerlingen zoals het in het Marcus-evangelie staat: Toen Jezus ooit zijn leerlingen twee aan twee uitzond, gaf Hij hen de opdracht geen overtollige ballast mee te nemen. “Hij – Jezus - droeg hun op niets mee te nemen voor onderweg, geen brood, geen reistas, geen geld, alleen een stok. Sandalen mochten ze wel dragen. ‘Maar’ zei hij, ‘trek geen extra kleren aan.’ (Marcus 6:8-9). In het Lucasevangelie staat dat de leerlingen op pad worden gestuurd om het koninkrijk van God aan te kondigen, om mensen tot inkeer te brengen, zieken te genezen en vrede te brengen. Deze begrippen verdienen een actuele vertaling.

Deze handreiking voor gesprek is bedoeld om het eerste gedeelte van Kerk 2025 bespreekbaar te maken in gemeentes: ‘het kan helpen om antwoord te geven op de vraag waarom je wilt dat de kerk moet blijven….een antwoord dat geen geheimtaal gebruikt maar verstaanbaar is (pag. 6 - Kerk 2025).

De handreiking is ontwikkeld door ds. Bouter (Bodegraven), mw. Nouwens (communicatieadviseur moderamen), ds. Van de Pol (Rotterdam), ds. Smits (Wognum) en dr. Stoppels (medewerker expertisecentrum).