Verplichte coaching voor ambtsdragers?

Het vraagt in deze tijd heel wat van een mens om ambtsdrager te zijn. Alle ambtsdragers, inclusief predikanten, zouden daarom verplicht gecoacht moeten worden. Of wil niemand dan meer ambtsdrager worden?

‘Investeer in een cultuur van leren’

‘Het is goed om in vrijwilligers te investeren. Ons toerustingscentrum heeft een scala aan trainingen, waarbij we steeds zoeken naar nieuwe vormen, zoals e-learning. Mentoraat en intervisie zijn naast coaching goede instrumenten. De grote vraag is echter: wie gaat de coachende rol op zich nemen? Predikanten zijn niet agogisch geschoold en ook kerkelijk werkers worden te weinig ingezet op hun agogische kwaliteiten. Een kerk met krimpende middelen heeft er bovendien weinig ruimte voor. Wel kunnen collega-vrijwilligers een coachende rol krijgen. Dat een ervaren ambtsdrager buddy is van een nieuwe ambtsdrager. In dat type vrijwilliger willen wij investeren. Moet dat verplicht worden? Nog afgezien van of dat werkt, kunnen we dat als kerk dus niet waarmaken. Een nieuwe vrijwilliger wil liever intrinsiek geïnspireerd worden. En door een verplichting wordt de drempel om ambtsdrager te worden waarschijnlijk nog hoger. Je kunt dus beter aanbieden ambtsdragers te faciliteren met een heel aanbod aan trainingen. De grondtoon van mijn verhaal is: investeer als kerken in een cultuur van leren. Begin je echter met een verplichting, dan begin je aan de verkeerde kant van het spectrum.’

Egbert van der Stouw, dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk

‘Bied coaching à la carte’

‘Ik ben zelf acht jaar loopbaancoach geweest en heb met een groot aantal mensen meegelopen. Net als in het bedrijfsleven is het goed dat mensen in de kerk gecoacht worden, zowel vrijwilligers als beroepskrachten. Coaching is iets anders dan kennis opdoen. Het is een reflectie op je eigen handelen, op dingen waar je tegenaan loopt en het benoemen van wat je nodig hebt om een stap verder te zetten. Of het nodig is, is afhankelijk van de persoon en de functie. Ik zou het niet verplichten, maar zeggen: à la carte. Het is wel goed dat je met nieuwe ouderlingen regelmatig een gesprekje hebt om even de temperatuur te checken. Denk ook aan een buddy. Het is een mooie combinatie dat een jongere en een senior ouderling samen een wijk doen. Mensen moeten coaching zelf willen. Je moet ervoor zorgen dat er geen drempel is om vragen te stellen, een open sfeer hebben en mensen hebben die beschikbaar zijn als een ander vragen heeft. Wij zien gelukkig steeds meer jongere ouderlingen, goede dertigers, die het lef hebben om in hun drukke leven tijd vrij te maken om ouderling te zijn. Vooral zij zouden er weleens baat bij kunnen hebben op te trekken met andere ouderlingen, die af en toe een tip kunnen geven.’

Frans Speelman, ouderling in de Protestantse Gemeente Houten

‘Leer de ander lezen’

‘Verplichten vind ik een groot woord, maar ambtsdragers krijgen wel met allerlei problematieken te maken die zij mogelijk in hun dagelijkse werk niet tegenkomen. Wij zien vaak dat ambtsdragers zelf graag coaching willen om hun vaardigheden te ontwikkelen. Gespreksvaardigheden of het leren omgaan met relatie- en verslavingsproblemen of met psychiatrische aandoeningen. Een pastoraal gesprek thuis bij iemand op de bank is iets heel anders dan een gesprek in het zakenleven.
Wij werken via het DISC-persoonlijkheidsmodel, waarmee iemand kan leren wie hij is en wat zijn sterke kanten zijn. De D is van doorpakken en doen, de I meer intuïtief, de S meer sociaal en stabiel, die mensen zullen meer afwachtend zijn en meer betrokken lijken. De C is meer consciëntieus, die overweegt de zaken grondig. Als je leert wie je zelf bent, leer je tevens de ander lezen. Als degene tegenover je van doorpakken en doen houdt terwijl jij je traag opstelt, zal je zo iemand niet goed bereiken. Om je als ambtsdrager goed te kunnen opstellen in een gesprek, moet je je in de ander kunnen verplaatsen en de nood van de ander echt leren begrijpen. De een heeft dat van nature, de ander moet dat leren.’

Jantine den Uijl, coach voor ambtsdragers

‘Pak het met beide handen aan’

Met Up-a-Tree bieden we de mogelijkheid om met beginnende en ervaren ambtsdragers van gedachten te wisselen over vragen waar men tegenaan loopt in het werk in de gemeente. Binnen sommige kerkelijke gemeenten is deelname verplicht voor mensen die in hun eerste gemeente staan. Er zijn er weinig die het er niet bij kunnen of willen hebben. Het is eerder andersom: ze willen handvatten aangereikt krijgen om al het werk te kunnen overzien. Op onze programma’s voor kerkenraden en nieuwe ambtsdragers is minder respons. Ouderlingen hebben vaak veel bezoekwerk of zijn bijvoorbeeld voor hun dagelijks werk al getraind in vergaderen, omgaan met conflicten en moeilijke gesprekken voeren.
Ik weet niet hoe mensen zullen reageren op een verplicht coachingstraject. Je kunt ook zeggen dat nieuwe ambtsdragers een toerusting van twee of drie avonden aangeboden krijgen. Het verschilt ook per situatie. Een kerkrentmeester heeft minder pastorale taken dan iemand die veel bezoekwerk doet. Er zijn kerken waar ouderlingen twee avonden in de week op pad zijn. Ik zou ambtsdragers wel aanbevelen om vormen van begeleiding - coaching of mentoraat of wat dan ook - met beide handen aan te pakken. En als die er niet zijn, regel het dan onderling. Doe jezelf niet te kort maar laat je leren en ontwikkelen door anderen.’

Kees van Dam, predikant en coach bij Up-a-Tree Associates

Dit artikel komt uit het februarinummer van woord&weg. Vraag hier heel eenvoudig een proefnummer aan.

Lees ook:

Terug naar overzicht