Samenwonen in verschillende appartementen?

In het voortdurende proces van traditie en vernieuwing zijn jodendom en christendom steeds dichter bij elkaar gekomen. Dat vraagt om nieuwe beelden van elkaar.

De nieuwe verhoudingen tussen joden en christenen, en elkaars beelden, was onderwerp van gesprek op de conferentie van de International Council of Christians and Jews (ICCJ) begin juli. De bijeenkomst in Bonn stond in het teken van Martin Luther en 500 jaar protestantisme. Hoe beïnvloeden jodendom en christendom elkaar, en wat betekenen de woorden ‘reformeren, interpreteren, reviseren’ in beide tradities? Eeuwout van der Linden (Kerk&Israël) doet verslag.

Afgedaan?

In het hotel werden we opgewacht door een grote pop van Martin Luther. Het originele playmobilpoppetje werd ontwikkeld door de Duitse toeristenindustrie en in 2015 op de markt gebracht. Het werd direct een doorslaand succes. Er was echter een probleem. Bij de eerste serie stond er op de linkerzijde van de Bijbel die Luther vasthield: ‘Bücher des alten Testamentes. Ende’. En op de rechterzijde: ‘Das Neue Testament übersetzt von Doktor Martin Luther’. Zowel van Joodse zijde als van de kant van de Evangelische Kirche in Deutschland (EKD) kwam er kritiek. Werd zo niet de suggestie gegeven dat het Oude Testament had afgedaan? Dat alles leidde ertoe dat het woord ‘Ende’ in nieuwe series niet meer voorkwam. Op de grote Lutherplaymobil was nog te zien dat het woord ‘Ende’ daadwerkelijk was weggeschrapt. Luther blijft zelfs als speelgoed de gemoederen bezighouden.

Nieuwe beelden

In het voortdurende proces van traditie en vernieuwing zijn jodendom en christendom steeds dichter bij elkaar gekomen. Nog niet zo lang geleden was het ondenkbaar dat liberale en orthodoxe joden, protestanten en rooms-katholieken zich samen verdiepen in elkaars tradities en in de gemeenschappelijke roeping in een wereld in crisis. De nieuwe verhoudingen tussen joden en christenen vragen om nieuwe beelden. Op eerdere conferenties hoorde ik het beeld van tweelingen, of van kinderen uit dezelfde baarmoeder. Een mooi moment was toen de liberaal Frans-Joodse Jean Francois Bensahel bijna terloops opmerkte dat christenen deel zijn van Israëls huis met zijn vele kamers. Deze verwijzing naar Johannes 14:2 riep veel reactie op. Nikolaus Schneider, de vroegere preses van de Evangelische Kirche im Rheinland (EkiR), vroeg: ‘Ben ik ook welkom in het huis van Israël met heel mijn geloof in Jezus?’ De rooms-katholieke Philip Cunningham, voorzitter van de IICJ, opperde dat het beeld van ‘buren’ die op vriendschappelijk wijze met elkaar omgaan de verhoudingen misschien meer recht deed. De Joodse Liliane Apotheker van de ICCJ-staf vond dat je beter zou kunnen spreken van ‘samenwonen in verschillende appartementen’ dan van het bij elkaar inwonen.

Zelf vond ik dit een mooi gesprek. Je zoekt naar beelden en metaforen om de nieuwe verhoudingen onder woorden te brengen. Dat doe je met elkaar. En dat raakt ook de gewone gemeenten en synagogen. Want je hebt allemaal zo je beelden van de ander, die gevoed worden door je manier van bijbellezen. Lezen we wel op de juiste manier en met de juiste beelden? Je hebt de ander nodig. Zoals Liliane Apother zei, met verwijzing naar Genesis 2:18: laten jodendom en christendom een helper voor elkaar zijn, als elkaars tegenover.

> Door Eeuwout van der Linden, Kerk en Israël. Meer over Kerk en Israël https://www.protestantsekerk.nl/themas/kerk-en-israel/kerk-en-israel

 

Terug naar overzicht