Ruimte maken voor een openhartig gesprek: wat bezielt je echt?

Met een maaltijd verleiden we mensen over de kerkdrempel te stappen voor een maaltijd, maar praten over wat ons ten diepste bezielt is moeilijk, terwijl dat zo aanstekelijk kan werken. En een gemiste kans, want als we zwijgen, verdampt het verhaal.

“In Nederland is het gewoon elkaar niet lastig te vallen met onze levensovertuigingen. Iedereen is vrij om te geloven of niet te geloven wat hij of zij wil. We zijn het niet gewend ons geloof te delen, zelfs niet met geloofsgenoten. En waar we er wel over willen vertellen, komt de vraag naar boven: wat heb ik eigenlijk te delen?” Aan het woord is Sake Stoppels, wetenschappelijk beleidsmedewerker bij de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk en universitair docent praktische theologie aan de Vrije Universiteit.

Nieuwe manier van leven

Een zekere schroom en terughoudendheid in geloofscommunicatie is heel gezond, vindt Stoppels, maar jarenlange betrokkenheid bij een geloofsgemeenschap zal in een mensenleven toch sporen moeten achterlaten? “Daarover zouden we elkaar in de gemeente moeten durven vertellen. Wat doet het geloof met mij? Heeft het mijn leven veranderd en vernieuwd en zo ja, waar en hoe? Vind ik er steun aan en helpt het me richting in mijn leven te vinden? De Bijbel is vol van vernieuwing, van een nieuwe manier van kijken en denken, van bekering, van groei. We vinden dat weerspiegeld in de kerkdiensten. Daarin gaat het vrijwel altijd ook over omkeer en een andere, nieuwe manier van leven. Maar wat zien we daarvan terug in ons eigen leven en in het leven van de gemeente?”
Stoppels noemt als voorbeeld de theoloog Harry Kuitert die schreef dat we vroeger onze geloofsdoos ongeopend doorgaven aan de volgende generatie. “De inhoud deugde, dat wist je gewoon. Dat is nu voorbij, mede vanwege de talloze alternatieven op het gebied van zingeving. De doos moet open. Dat kan confronterend zijn, maar uiteindelijk is het heilzaam. Daarom is het goed hierover met elkaar in gesprek te gaan.”

In gesprek

“Zo’n gesprek kan natuurlijk alleen maar binnen een veilige setting plaatsvinden”, zegt Nynke Dijkstra-Algra, specialist missionaire projecten en gemeenten bij de dienstenorganisatie. “Als we echt open met elkaar in gesprek durven gaan, biedt ons dat zicht op elkaars leven en de sporen die het evangelie daarin getrokken heeft. De schroom overwinnen we niet ineens, dat is een proces, een oefening. Het begint bij eerlijk zijn, en niet van elkaar en onszelf te verwachten dat we in één keer woorden vinden. Als het om zoiets intiems als je geloofsbeleving gaat, zijn directe vragen te bedreigend. Stel vragen ‘via de band’: wie heeft jou geïnspireerd, van wie heb jij geloven geleerd? Welke liederen, Bijbelgedeelten, teksten bemoedigen en troosten jou?”

Wat is de ‘winst’ van spreken over ons geloof, waarom zouden we het eigenlijk doen? Dijkstra-Algra: “Een kerkenraadslid zei eens dat je er niet aan moest beginnen. Het zou alleen maar leiden tot gedoe en onenigheid.’ De grote diversiteit in zijn gemeente leidde ertoe dat er gezwegen werd. Maar dan doe je jezelf en anderen te kort. Een openhartig gesprek over ons geloof, onze motivatie, kan leiden tot verdieping en inspiratie. Zo kunnen we elkaar leren respecteren, en zo kunnen we van elkaar leren. En dat is niet alleen van belang voor het kerk-zijn nu, maar ook met het oog op de generaties die komen. Als we zwijgen, verdampt het verhaal. Als we delen wat ons beweegt en bezielt, kan dat aanstekelijk werken. Zo kunnen mensen opnieuw of voor het eerst geraakt worden door het evangelie. Het onderlinge gesprek is daartoe een opstapje.”

Basis voor beleid

Ook voor het gemeente-zijn is het goed het geloofsgesprek te voeren, vult Stoppels aan. “Waar en hoe worden we geraakt door het evangelie? Is dat bijvoorbeeld vooral in de eredienst, is het in de kleine groep, of is het misschien juist op plekken buiten onze lokale gemeente? Welke kaders bieden de grootste kans dat er werkelijk iets met ons gebeurt? Hierdoor wordt de vruchtbaarheid maar misschien ook de vruchteloosheid van het gemeente-zijn zichtbaar. Het schept een basis voor gericht beleid. Als we hier een goed beeld van krijgen, schept dat een goed vertrekpunt voor missionaire gemeenteopbouw.”

Back to basics
Sake Stoppels en Nynke Dijkstra-Algra schreven samen Back to basics, zeven cruciale vragen rond missionair kerk-zijn, bedoeld om het gesprek over deze vragen te stimuleren. U kunt het boek bestellen via protestantsekerk.nl/webwinkel (€ 9,90).

Dit artikel komt uit het meinummer van woord&weg. Gratis een proefnummer bestellen? Mail dan naar wew@protestantsekerk.nl.

Terug naar overzicht