Opgroeien met oog voor de ander

Hoe leer je kinderen wat diaconaat is? JOP, de jeugdorganisatie van de Protestantse Kerk, geeft tips en voorbeelden uit de praktijk.

De collectezak gaat van hand tot hand de rijen door. Ook de kinderen gooien er een bonnetje of wat geld in dat ze zojuist van hun vader of moeder hebben gekregen. Het is de zondagse praktijk in veel gemeenten, maar wat leert een kind op deze manier van diaconaat? Diaconie is immers meer dan papier in een collectezak gooien. De Kloosterkerk in Den Haag betrekt kinderen daarom bij verschillende diaconale taken.

Helper

Waar het om gaat, is dat kinderen al op jonge leeftijd leren een bijdrage te leveren aan een meer rechtvaardige wereld. Anders gezegd gaat het erom dat zij leren dat ook zij het verschil kunnen maken om dat te doen waar het bij diaconaat om gaat, namelijk helpen waar geen helper is. Dat is mooi gezegd, maar dat vraagt wel het één en ander. Het betekent dat kinderen om mee te beginnen leren verantwoordelijkheid te dragen én dat ze daarvoor oefenruimte krijgen.

Serieus nemen

Of je kinderen nu vraagt om te helpen bij de viering van het Heilig Avondmaal, collecteren of een fondswerfactie, het begint bij het serieus nemen van een kind. De Kloosterkerk betrekt kinderen bij de diaconale aspecten van de liturgie door elke week een ‘zondagskind’ taken uit te laten voeren in de kerkdienst.
Uitgangspunt hierbij is dat jong en oud een gelijkwaardige taak uitvoeren. Aan het einde van de dienst mag het zondagskind bijvoorbeeld helpen bij de deurcollecte. In diensten waarin het Heilig Avondmaal wordt gevierd, helpen de zondagskinderen bij het gereed maken van de avondmaalstafel en delen ze druivensap uit aan andere kinderen en volwassenen die daar prijs op stellen.
Voor dit alles geldt dat aan kinderen niet gevraagd wordt iets te doen wat men niet aan een volwassene zou vragen. Die vuistregel zorgt ervoor dat kinderen ten diepste serieus worden genomen. Kinderen worden op deze manier volwaardig betrokken bij de liturgische aspecten van het diaconaat.

Sparen

In de Kloosterkerk sparen kinderen van de kindernevendienst voor een diaconaal doel. Maar als het alleen maar blijft bij het geven van geld, leren kinderen niet waarom dat zo belangrijk is. Om die reden wordt aan de kinderen verteld waarvoor zij met elkaar aan het sparen zijn.
Daar houdt het niet bij op. De kinderen mogen het geld dat zij na verloop van tijd hebben gespaard zelf overhandigen aan de diaconie. Ze worden daarna met een brief bedankt. Op die manier werkt de kerk aan het bewustzijn van kinderen dat zij het verschil kunnen maken én hebben gemaakt.
Belangrijk is dat het geven van geld op deze manier niet een onbegrepen ritueel blijft. Het geven en het delen van de eigen rijkdom laat het besef groeien dat er heel veel mensen in de wereld zijn die het minder goed hebben getroffen. Kinderen leren zo in het klein verantwoordelijkheid nemen voor de wereld die zij van huis uit niet kennen.

Leren kijken

De Kloosterkerk betrekt de oudere jeugd bij de voorbereiding en uitvoering van het Sinterklaasfeest voor gezinnen die geen geld hebben voor cadeaus. Zo komen zij in aanraking met aspecten van de samenleving waar ze soms geen weet van hebben.
De jeugd moet daarbij goed begeleid worden. Het is belangrijk dat kinderen in de jaren daarvoor stap voor stap hebben geleerd dat zij verantwoordelijkheid kunnen nemen. En dat ook werkelijk wordt gewaardeerd wat zij bijdragen aan de kerk en samenleving. Het uiteindelijke doel is dat kinderen leren om zich heen te kijken en zich de vraag te stellen wat zij kunnen bijdragen.

Aansluiten

Wie kinderen wil betrekken bij diaconale activiteiten hoeft niet in de valkuil te stappen door nog meer activiteiten te gaan organiseren. Waarschijnlijk zijn er bestaande activiteiten die meer dan genoeg kansen bieden. Misschien sparen de kinderen tijdens de nevendienst voor een goed doel en kan er een bijeenkomst in het teken hiervan staan. Hoeveel weten de kinderen af van het doel en waarom is het volgens hen belangrijk hiervoor te sparen?
Tijdens de basiscatechese kan er bijvoorbeeld naar bijbelteksten gekeken worden die van bijzondere betekenis zijn voor het diaconaat. Ook kunnen kinderen een bijzondere rol spelen in een oogst- of dankdienst. Kortom, zoek de diaconale aspecten in bestaande activiteiten en sluit daarbij aan.

---

5 tips

  1. Geef kinderen een volwaardige taak.
  2. Informeer kinderen over diaconale projecten waaraan zij bijdragen en bedank hen daarvoor.
  3. Vraag aan kinderen welk nieuws ze belangrijk vinden en bedenk samen wat ze zelf kunnen doen om de situatie te verbeteren.
  4. Vraag aan kinderen welke ideeën zij hebben om leeftijdgenoten te helpen en voer die ook uit.
  5. Leer de leefomgeving van de kinderen kennen en probeer daarbij aan te sluiten. Dat voorkomt dat alleen het buitenlands diaconaat aandacht krijgt. 

Doe-boekje Diaconaat & kinderen 

Voor de leiding van de kindernevendienst of andere kindergroepen in uw kerk is er nu een doe-boekje met verhalen van de duif Rainbow. De duif vliegt de hele wereld over en gaat op bezoek bij Kinderen in de Knel-projecten in India, Oeganda, Colombia en Ghana. De verhalen van Rainbow zijn geschikt voor kinderen van 4-12 jaar. De mooie vertelfoto’s, spaar- en doe-ideeën, brengen diaconaat dicht bij kinderen. Bestel het doe-boekje voor € 1,00 in de webwinkel.

Dit is een artikel uit het laatste nummer van het blad Diakonia 

Terug naar overzicht