Altijd vernieuwend

​Nynke Dijkstra vraagt zich af: ‘Waarom zouden we 500 jaar reformatie herdenken?’

Wat hebben Nederlanders nog met Calvijn en Luther? Calvinistisch is vaak een scheldwoord: het staat voor zuinig, bekrompen, streng en humorloos. Voor Luther hebben we als Protestantse Kerk al onze excuses aangeboden. Zijn tirades tegen de Joden zijn onverdraaglijk.

Volgend jaar vieren we in Europa 500 jaar Reformatie. Wat? Ja, 500 jaar geleden was het dat Luther in Wittenberg 95 stellingen op de deur van de slotkerk zou hebben gespijkerd. Dat gebeurde op 31 oktober. In die stellingen klaagt hij de wantoestanden in de kerk aan en roept op tot reformatie. Het leidt uiteindelijk tot het ontstaan van het protestantisme. Wat Luther was in Duitsland, werd Calvijn in Frankrijk en Genève. Je kunt je natuurlijk afvragen wat er nú precies te vieren valt. En of mensen in en al helemaal buiten de kerk er geïnteresseerd in zijn.

Zelf ben ik nogal dol op geschiedenis en de verhalen over de reformatie. Op het ogenblik herlees ik het oude boek van mevrouw Bosboom-Toussaint, ‘Het huis Lauernesse’. Een historische roman over de Reformatie in Nederland. Maar de meeste mensen kennen het boek niet, en als ze het opslaan, leggen ze het denk ik meteen weer weg. Belegen, ouderwets, lange trage zinnen.

Wat dat betreft hebben de Tsjechen het makkelijker: hun reformator Jan Hus is nog steeds een nationale held. Dat kun je van Luther en Calvijn in Nederland niet echt zeggen. Waarom dan toch aandacht voor 500 jaar reformatie?

Bereid tot vernieuwi​ng

Ik denk, dat dat alleen kan, als we laten zien dat de kerk ‘semper reformanda’ is: altijd bezig met hervorming, altijd bereid om te veranderen en te vernieuwen. Niet omdat vernieuwen altijd beter is, zeker niet, maar omdat het goede nieuws van het Evangelie ons altijd weer uitnodigt tot groei, tot een vernieuwd en bevrijd leven. Het verleden kan ons dáártoe inspireren.

De verhalen van vroeger kunnen ons uitdagen: wat zouden vandaag de dag 95 stellingen kunnen zijn? Waar gaan die over? Wat klagen we aan? Onrecht in de wereld, uiteraard. Maar kijken we ook in de spiegel? Wat leren we van de geschiedenis en wat zijn we verleerd? Hebben we eigenlijk wel een eerlijk beeld van Calvijn en wat ‘calvinistisch’ is? De Reformatie was een beweging ‘back to the basics’. Kerk 2025 nodigt ons daartoe opnieuw uit. Kunnen we dat handen en voeten geven in de plaatselijke gemeente?

Bij de herdenking van de Reformatie is het volstrekt ongepast om alleen naar onze eigen ‘protestantse identiteit’ te kijken. Onze tijd vraagt om verbindingen, binnen het protestantisme, maar zéker ook richting de Rooms Katholieke kerk. Dat gaat niet vanzelf. Ik zie de Protestantse Kerk in Nederland als een kerk die uitnodigend is naar alle kanten, gericht op samenwerking, om – de verschillen overstijgend- samen op zoek te gaan naar wat God nú van de kerk vraagt. Dat is Reformatie met toekomstperspectief. Dat is ook missionair van betekenis: een kerk die grenzen overstijgt en verbindingen zoekt met anderen, vanuit een krachtige basis en met open vizier.

ds. Nynke Dijkstra

stafmedewerker Missionair Werk

De column ‘Voor de verandering’ gaat over de uitdagingen, kansen, hobbels en dilemma’s van missionair gemeente-zijn. De tweewekelijkse bijdragen worden afwisselend geschreven door ds. Hans van Ark, ds. Nynke Dijkstra en Martijn Vellekoop van de afdeling Missionair Werk en Kerkgroei van de Protestantse Kerk. www.protestantsekerk.nl/missionair​​​​​​

Terug naar overzicht