Kerk moet spreken over (on)veiligheid

Christenen hebben een ander eigen antwoord op de toenemende gevoelens van onveiligheid van Nederland. Dat stelt terrorismedeskundige prof. dr. Beatrice de Graaf tijdens de vergadering van de generale synode.

De kerk heeft een eigen geluid als het over het kwaad gaat, stelt prof. Beatrice de Graaf. En dat moet de kerk ook laten horen in het publieke debat.

Trouw, recht en nederig

De Graaf roept eigenlijk op tot een ‘heilige strijd’. Ze verwijst hiermee naar een tekst in het Bijbelboek Micha 6:8. “Drie vragen moeten daarbij leidend zijn, om aan Micha’s opdracht te voldoen: niet anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God. Trouw, recht en nederig die strijd te voeren.’

Als voorbeeld verwijst ze naar de Kopten in Egypte. Tijdens Palmpasen gingen er twee bommen af in koptische kerken. 45 kerkgangers kwamen om, honderden raakten gewond. Volgens De Graaf reageerden ze opmerkelijk. “Ze hielden in de lijdensweek een processie voor de gevallen broeders en zusters. (…) Ze zochten de media op om precies uit te leggen waar het aan de beveiliging had geschort en hoe de autoriteiten tekort hadden geschoten. Ze staken hun kritiek niet onder stoelen of banken. Maar ze beleden ook openlijk hun geloof.”

Behoefte aan christelijk antwoord

De Graaf houdt de synodeleden dit voorbeeld voor als christelijk antwoord op vragen rondom veiligheid. Zelf heeft ze ook behoefte aan zo’n christelijk antwoord. “Als terrorismedeskundige ben ik voortdurend met de aardse kant van dit thema bezig. Als christen wil ik een Bijbels en gelovig antwoord op dit thema. Dat helpt niet alleen mij, maar ook al die christenen die hun dagelijks leven met dit thema bezig zijn. Denk aan mensen die bijvoorbeeld werken bij de politie of in het leger.”

Historisch perspectief op het kwaad

Vanuit historisch perspectief schetst De Graaf de veranderingen in het denken over ‘het kwaad’. Zo ontstond na de Verlichting het idee van de menselijke controle, menselijke planningsmacht. De huidige tijd staat in het licht van de ondergang. “Een seculier apocalyptisch tijdschap of tijdperk. Duivels en demonen cirkelen weer volop rond in de media.” De Graaf hekelt mensen die op social media voortdurend het kwaad bij de ander veroordelen. Ze vindt dat je als christen eerst moet nadenken over het kwaad in je eigen hart, voordat je nadenkt over het kwaad daarbuiten.

Volgens De Graaf kan de kerk, kunnen christenen, een eigen verhaal tegenover dit doemdenken in de samenleving plaatsen. “Wat we nodig hebben in het publieke debat zijn christenen die getuigen van de aanwezigheid van het kwaad, die dat kwaad niet wegpoetsen, maar die tegelijkertijd de absurditeit ervan blijven onderstrepen. Het slechte nieuws is dus dat het kwaad er is, als iets absurds in de zin dat het nooit zo bedoeld was. Het goede nieuws is dat er een oplossing denkbaar is, die voort komt uit de voorstelling dat God uiteindelijk al het kwaad beëindigt. Op dat einde van het kwaad, van de chaos en onzekerheid, kan door mensen worden geanticipeerd, maar het zal uiteindelijk door God worden gerealiseerd.”

'We gaan van aanslag tot aanslag'

De leden van de generale synode gingen na de bijdrage van prof. dr. De Graaf in gesprek over het thema aan de hand van stellingen. Bijv. over de stelling ‘De kerk spreekt te weinig over het kwaad. Dit zou meer en reëler moeten.’ Ds. M. Oostenbrink uit Zwolle (classis Hardenberg) is het oneens met deze stelling. “In de kerk wordt er nu al veel over gesproken. We gaan in de kerk van aanslag tot aanslag. Van Parijs naar Stockholm. Er wordt dus niet te weinig over veiligheid gesproken, maar misschien moet dit gesprek wel gaan over hoe er over wordt gesproken?”

Dat is precies wat het betoog van prof. dr. De Graaf beoogt. Zij wil een christelijk perspectief op dit thema ontwikkelen. Haar bijdrage aan de vergadering van de generale synode werkt zij uit tot een boek dat in het najaar verschijnt. De bedoeling is dat dit boek het gesprek in gemeenten over het thema veiligheid stimuleert.

Terug naar overzicht