Jodendom en christendom komen uit dezelfde moederschoot

Met enige aarzeling reageer ik op het interview met Jan Offringa naar aanleiding van zijn manifest op www.liberaalchristendom.nl. Want alles wat je zegt over IsraŽl valt wel ergens verkeerd, is mijn ervaring. Toch wil ik een tegengeluid laten horen, want wat Offringa zegt is niet mis.

De Protestantse Kerk kan prima zonder Israëltheologie. Kerk, pas je kerkordeartikel over de onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël aan. Wees je bewust van de Holocaust, maar geef de staat Israël geen speciale positie. Verwantschap met het jodendom moet je niet overdrijven, die is er ook met andere godsdiensten. Schaf de Israëlzondag af en maak er een zondag van over de relatie tussen het christendom en het jodendom, aangevuld met een zondag over de verhouding met de islam of het boeddhisme. En: gebruik geen religieuze argumenten om het stukje land van Israël te rechtvaardigen.

Net als Offringa ben ik al tientallen jaren predikant. Net als hij ben ik lid van Op Goed Gerucht. Bij sommige liberale gedachten voel ik me redelijk thuis. Maar laat ik nu ook nog voor Kerk en Israël werken, een onderdeel van de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk. En vooral vanuit die functie durf ik te stellen dat Offringa in zijn pamflet een karikatuur van de positie van de Protestantse Kerk maakt.

De term Israëltheologie geef ik voor beter, maar je ontkomt niet aan theologische reflectie op Israël. Zonder de Joodse wortels van het christelijk geloof verliest de Protestantse Kerk haar identiteit. Ja, Jezus is universeel, maar hij komt niet uit de lucht vallen. Bij Paulus zie je in zijn brieven een grote worsteling over de blijvende betekenis van de Tora en het volk Israël, terwijl Offringa de spanning eruit haalt.

Verjoodsing van het christendom? Wie wil dat? Niet de Protestantse Kerk. Die wil: geen zending onder Joden, maar gesprek.

Wie wil de staat Israël een religieuze betekenis toekennen? Niet de Protestantse Kerk. Wel erkent zij dat de staat voor veel Joden onderdeel is van hun identiteit en van grote betekenis, maar dat is wat anders. Dat Israël gewoon als iedere andere staat beoordeeld moet worden naar maatstaven van internationaal recht, staat al tien jaar lang in de Israël-Palestinanota.

Zijn we één grote religieuze familie? Is het jodendom net zo’n verre neef als het boeddhisme? De ene familie is de andere niet. Met het jodendom heeft het christendom een bijzondere familieverwantschap. We komen uit dezelfde moederschoot. Joden en christenen horen niet bij de koude kant, al was de relatie wel vaak verkillend.

Heeft de Tora geen theologische betekenis meer? Tora is ook: aandacht voor ieder individu, het belang van de gemeenschap, opkomen voor recht en gerechtigheid, oog voor het aardse en concrete, het op elkaar betrekken van liturgie en sociaal-economische verhoudingen.

Kerkorde-artikel afschaffen? Dat miskent een deel theologiegeschiedenis van de twintigste eeuw in Nederland en verandert het zelfverstaan van de Protestantse Kerk, en zo gooi je het kind met het badwater weg.

Israëlzondag afschaffen? Het gaat daarin precies om wat Offringa zegt: een zondag over de verhouding tussen het jodendom en christendom op voet van gelijkwaardigheid, waarbij expliciet aandacht is voor de onopgeefbare strijd tegen antisemitisme. Daarin ben ik het roerend met Offringa eens. Maar de Protestantse Kerk zegt dit al.

Ziet Offringa onscherp of moet de Protestantse Kerk helderder en duidelijker spreken als het over haar visie en beleid gaat? Ik nodig Offringa uit om hierover verder te praten.

Dr. Eeuwout Klootwijk is werkzaam voor Kerk en Israël, dienstenorganisatie Protestantse Kerk en is daarnaast predikant in Oost-Souburg

Dit opinieartikel is op woensdag 19 september verschenen in Dagblad Trouw

>Lees hier het manifest op www.liberaalchristendom.nl

Terug naar overzicht