Geen geld, toch boodschappen bij de sociale supermarkt

Mensen in armoede blijken vaak te weinig geld te hebben om een goede maaltijd op tafel te zetten. In Almere runnen dertien kerken daarom samen een sociale supermarkt.

Mensen met een laag inkomen kunnen hun boodschappen doen in de sociale supermarkt. Ze ontvangen een chipknip die is opgeladen met een bedrag dat past bij hun persoonlijke situatie en gezinsgrootte. Met deze pas kunnen ze zelf kiezen wat ze nodig hebben en afrekenen bij de kassa. Een uniek concept.

Ook Jolanda is er enorm mee geholpen. Nadat het bedrijf van haar man plotseling failliet was gegaan, stond het gezin plotseling op straat. Ze vonden tijdelijk onderdak, maar geld voor boodschappen was er niet. Gelukkig kon Jolanda boodschappen doen bij de sociale supermarkt. “Je kiest zelf wat je koopt, dat is heel prettig.”

De sociale supermarkt is een initiatief van de gezamenlijke kerken in Almere. Diaconaal werker Peter Mons is namens de kerken directeur. Peter: “Een aantal jaar geleden hebben drie mensen namens het Beraad van Kerken verkend hoe we als kerken gezamenlijk diaconaal present kunnen zijn in Almere. Zij hebben geïnventariseerd waar de grootste noden zaten. Uit die verkenning zijn drie initiatieven voortgekomen: een voedselproject, een noodfonds voor actuele financiële noden en een opvanghuis waar we zestien mensen tijdelijk onderdak kunnen bieden.”

Tijdelijke oplossing
Wie in aanmerking komt om boodschappen te doen bij de sociale supermarkt krijgt, naast een pas met een budget, ook ondersteuning om de financiële situatie weer op orde te brengen. Peter: “Ook met de supermarkt richten we ons op zelfredzaamheid. De sociale supermarkt is slechts een tijdelijke oplossing. Het uiteindelijke doel is dat mensen zo snel mogelijk weer kunnen winkelen in een reguliere supermarkt.”
Met cursussen over financiën en een financieel spreekuur helpen medewerkers en vrijwilligers klanten bij financiële zaken. “Gemiddeld kunnen mensen na 6,5 maand zichzelf min of meer redden en weer elders boodschappen doen.” Dat komt volgens Peter vooral door “de intensieve samenwerking die we hebben met de overige kerkelijke initiatieven waaronder het noodfonds en andere hulpverleners en instanties in Almere.”

Grote stap
Jolanda maakte bijna een jaar gebruik van de sociale supermarkt. Terugblikkend vertelt ze: “Je denkt altijd: dat overkomt anderen. En ineens ben jij degene die moet aankloppen voor hulp. Ik vond de stap naar de sociale supermarkt enorm groot, maar was heel blij dat ie er was. Ik herinner me vooral dat ik zo vriendelijk werd ontvangen en niemand mij veroordeelde. Ook de extra aandacht is me bijgebleven: toen mijn jongste jarig was, kregen we een verjaardagspakket met traktaties, cakemix, slingers en cadeautjes. Dat maakte grote indruk op me.”

Met steun van Peter Mons en haar bewindvoerder vond Jolanda onderdak en bracht ze haar financiën op orde. Ze maakt niet langer gebruik van de sociale supermarkt. “Ik ben heel blij met alle hulp en begeleiding die ik heb gekregen.”

Drie tieners
Irene is een van de huidige klanten. “Na een scheiding kwam ik in de bijstand. Met drie opgroeiende tieners is dat enorm zwaar. Ik moet mijn kinderen voortdurend dingen ontzeggen die ik hen zo graag gun: een vakantie, een dagje uit, spontaan iets kopen. Aan het begin van het schooljaar moest een van mijn kinderen eigenlijk naar de kapper. Die € 15,- kon ik niet missen, maar je wilt ook niet dat je kind lijdt onder de situatie. Dus koos ik toch voor de kapper, terwijl ik het geld eigenlijk nodig had voor boodschappen.”

Een paar maanden geleden werd door een ongelukkige samenloop van omstandigheden beslag gelegd op de uitkering van Irene. Dat was het moment waarop haar maatschappelijk werkster Irene aanmeldde voor de sociale supermarkt. Irene: “Naast verse producten koop ik vooral groenten in blik en soms vlees. Ik neem ook altijd een fles frisdrank of een pak chocomel mee. Het is zo fijn dat ik mijn kinderen daar een groot plezier mee kan doen. Als dit er niet zou zijn, zou ik echt in zak en as zitten.”

Inzamelingsacties
Jaarlijks maken zo’n 1.300 gezinnen gebruik van de sociale supermarkt. Peter: “Per gezin kost dat gemiddeld 400 euro. De financiering van de supermarkt is dan ook een voortdurende uitdaging. Als kerken in dit ‘nieuwe land’ hebben we geen historisch vermogen. Gelukkig steunen de gemeente en diverse fondsen ons werk. Ook zijn er iedere maand inzamelingsacties bij plaatselijke supermarkten. Vorig jaar Kerst zelfs bij zeventien supermarkten tegelijk. Verder kijken we vooral wat we wel kunnen doen met de middelen die ons ter beschikking staan.”

Wekelijks zetten zo’n honderdvijftig vaste vrijwilligers zich in. Zij vullen vakken, bemensen de kassa of zijn actief als spreekuurmedewerker of cursusleider. Peter: “We komen behoorlijk vaak en positief in het lokale nieuws, dat trekt vrijwilligers aan. Verder denk ik dat wanneer je een leuke organisatie bent en een ontspannen sfeer weet te creëren, veel mensen bereid zijn hun steentje bij te dragen. Onze vrijwilligers zijn lang niet allemaal kerkelijk. Wel zie je dat bijna iedereen enige binding met de kerk heeft, vaak uit het verleden. We benoemen niet dat we een kerkelijk initiatief zijn, toch is het geloofsgesprek aan de lunchtafel hier vaak zeer levendig.”

Unieke aanpak
Volgens Peter is de aanpak in Almere uniek. “Er komen regelmatig vrijwilligers van voedselbanken bij ons kijken. Je ontdekt dan snel de verschillen. Voedselbanken werken met wat zij binnenkrijgen aan producten, wij werken vraaggestuurd. Dat betekent dat ik ‘nee’ zeg als iemand 1.000 liter melk aanbiedt, maar ook dat we soms producten inkopen omdat we een assortiment van 110 basisproducten garanderen. Dit ‘denken vanuit de klant’ maakt onze aanpak anders.”

“Ik merk dat mensen vaak grote bezwaren zien om iets dergelijks op te zetten. Toch is mijn advies: durf het gewoon! Mensen in het ‘oude land’ zien voor ieder goed idee soms wel vijf bezwaren. In Almere heerst vooral een pioniersmentaliteit: gewoon beginnen. Dat raad ik anderen aan. En iedereen is welkom om bij ons in Almere inspiratie op te doen.”

De sociale supermarkt in Almere is een van de projecten die centraal staan in de 40dagentijdcampagne van Kerk in Actie.
Een artikel over het werk van de sociale supermarkt is ook te lezen in Petrus, het nieuwe ledenmagazine van de Protestantse Kerk. U kunt een gratis abonnement aanvragen via www.petrusmagazine.nl.

 

Terug naar overzicht