Friese Reformatiehelden inspireren

Ds. Hamoen vertelt over hoe in Friesland het verhaal van Menno Simons en Anna Maria van Schurman wordt door-verteld.

Ter gelegenheid van 500 jaar protestantisme gaat de estafette ‘Als een lopend vuur’ door alle Nederlandse provincies. ‘Verhalen vertellen’ is in april het thema in Friesland met op 8 april een feestelijke bijeenkomst in Franeker en Jorwerd. Zes vragen aan ds. Jan Henk Hamoen, emeritus predikant in Joure.

‘Verhalen vertellen’, past dat bij de Reformatie en bij Friesland?

"De Reformatie betekende dat de verhalen van de Bijbel opnieuw werden verteld, met alle consequenties van dien, voor de plaats van het individu, voor woorden als vergeving en genade. Hier in Friesland zijn we nagegaan hoe in onze provincie dat verhaal van de Reformatie is door-verteld. We kwamen onder anderen uit bij Menno Simons (1496-1561), dorpspastoor in Witmarsum. Hij inspireert nu nog vele mennonieten wereldwijd."

Ook in Friesland?

"Tot op de dag van vandaag hebben de doopsgezinden een heel duidelijk aandeel in de Friese samenleving, veel meer dan elders in Nederland. De doopsgezinde traditie is ook een Friese traditie. Veel dorpen in de provincie hebben naast de kerk ook een ‘vermaning’, het gebouw van de plaatselijke doopsgezinden."

Hoe vertelde Simons het verhaal van de Reformatie door aan volgende generaties?

"Hij legde de nadruk op het individu, op de eigen verantwoordelijkheid, op de eigen keuzes die je in je leven maakt. Ook heel praktisch: zo zijn doopsgezinden pacifisten, ze nemen niet deel aan de krijgsmacht. Simons was ook niet voor de kinderdoop. De doop moest de keuze zijn van iemand persoonlijk, niet van de omgeving of hoe dan ook. Iedereen die zich bij de doopsgezinden laat dopen, wordt nog altijd gevraagd een eigen geloofsbelijdenis te schrijven. Je moet er zelf voor staan, zelf voor kiezen."

Wie heeft het verhaal van de Reformatie nog meer door-verteld?

"Ik denk aan Anna Maria van Schurman (1607-1678), die haar laatste levensjaren doorbracht in een eigen leefgemeenschap in Wiewerd. Zij maakte keuzes waardoor zij in de gevestigde kerk in het centrum van de Nederlanden uiteindelijk geen plek kon vinden. Kenmerkend voor haar zijn het zich totaal beschikbaar stellen aan de gemeenschap waarvan je deel uitmaakt en het intellectuele karakter van haar geloofsbeleving. Het geloof moet doordacht worden, je moet er met anderen over in gesprek zijn, over nadenken en over discussiëren."

Waarom staan Van Schurman en Simons de komende maand in Friesland centraal?

"Door de verhalen van deze twee spraakmakende persoonlijkheden te vertellen willen we mensen uitdagen: Wat zouden jouw keuzes nu zijn, waar loop jij tegenop of tegenaan en wie zijn voor jou inspirerende mensen? Op een school in de provincie vroeg ik onlangs jongeren van een jaar of 14 wie hun ‘helden’ zijn. Zij verbonden zich niet met historische figuren, maar noemden heel concreet mensen uit hun directe omgeving. De een dacht aan zijn opa, die in armoede opgroeide op het Friese platteland, met heel weinig moest rondkomen en het toch samen met oma heeft gered. Opa kon een goed bestaan opbouwen en is tevreden. De ander noemde zijn moeder, die ernstig ziek is. Het maakt indruk op zo’n jongen hoe zij met haar ziekte omgaat, met het geloof bezig is en daar steun in vindt."

U bent bestuurslid van pioniersplek Nijkleaster in Jorwerd. Wordt het thema daar ook opgepakt?

"Nijkleaster is een plaats van stilte, bezinning en verbinding. Wezenlijk onderdeel van de activiteiten is een meditatieve wandeling. Al wandelend denk je in stilte na, bezin je je in je eentje en vervolgens deel je je gedachten en verhalen met anderen om zo van elkaar te leren. Wat inspireert jou op dit moment? ‘Hier sta ik, ik kan niet anders’ van Luther vinden we allemaal een prachtige zin, maar trek dat eens door naar jezelf… In Nijkleaster wordt voortdurend door-verteld. Mensen met heel verschillende achtergronden en tradities uit heel Nederland vertellen elkaar: dit houdt mij bezig, dat zijn mijn vragen en zo probeer ik een weg te vinden in het leven. Om zo elkaar te stimuleren en verder te helpen."

> Meer informatie: De verhalen uit Friesland staan centraal in de estafettebijeenkomst 'Verhalen vertellen’ op 8 april in Franeker en Nijkleaster. Met verhalenvertellers, een expositie van middelbareschoolleerlingen, theater van Kees Posthumus en Juul Beerda en een slotconcert van het Fries Symphonie Orkest.

www.500jaarprotestant.nl -> estafette Friesland

Interview door Jan Kas.

Terug naar overzicht