‘Dat is toch typisch protestants?’

Mar van der Veer uit Zierikzee vertelt over protestantse levenskunst. ‘Aan de hoeveelheid kaarten boven het ziekenhuisbed, weet de dominee waar zijn gemeentelid ligt.’

De estafette ‘Als een lopend vuur’, die ter gelegenheid van 500 jaar protestantisme door alle Nederlandse provincies gaat, doet ook Zeeland aan. Enkele vragen over het thema ‘Protestantse levenskunst’ aan musicus Mar van der Veer, meelevend lid van de gereformeerde kerk in Zierikzee.

Best een lastig thema om uit te werken?

“We hebben ons inderdaad afgevraagd of protestanten tegenwoordig wel zoveel anders zijn dan anderen. Zie je nog verschil tussen een protestants huis en een woning van iemand die niet naar de kerk gaat? Vroeger stond er in de huiskamer van gereformeerden vaak een harmonium en hing er een bijbeltekst aan de muur, veelal de trouwtekst. Facebook is nu het sociale medium. Daar kun je iets van je overtuiging, je geloof, de beleving ervan delen, met heel veel anderen die niets met geloof hebben. Verder manifesteert de protestantse levenskunst zich volgens ons vooral in de kerkdiensten.”

Hoe bedoelt u?

“Onderdeel van de estafette in Zeeland is de tentoonstelling ‘Kerk van Binnen’. Veertig grote foto’s en collages tonen de protestantse levenskunst van vandaag op ons eiland. In een PowerPoint-presentatie is vastgelegd wat er achter de schermen allemaal komt kijken voor één kerkdienst. Verbazingwekkend hoeveel mensen daar op zoveel manieren voorbereidingen voor treffen. Vroeger hield de dominee een preek, daar luisterde je naar en dat was het dan. Nu zijn er bijvoorbeeld de vrijwillige kosters, iemand die de liturgieboekjes verzorgt, de schenkers van de koffie na afloop, degenen die de bloemschikking maken. Meer dan in andere christelijke stromingen geven protestanten samen vorm en inhoud aan de eredienst.”

Bij de kerkgangers thuis ziet u die specifieke levenskunst minder?

“Vroeger was het in elk geval veel uniformer. Toen praatte iedereen thuis bij de koffie na over de preek, op zondagavond ging de tv niet aan, maar werd er gezongen bij het harmonium en pa las na het avondeten uit de Bijbel voor. Nu ontvangen we een dagelijkse bijbeltekst via Facebook of een app op ons mobieltje. Ook de protestantse wereld is geïndividualiseerd, iedereen heeft zijn eigen uiting.”

U denkt vooral aan de kerkdienst, is er ook protestantse levenskunst in de samenleving?

“Zeker. Dat laten we zien met foto’s van vluchtelingen die leren sjoelen, die taalles of naailes krijgen, en van de voedselbank. Dat sociale werk is niet uitsluitend iets van protestanten, anderen doen ook heel mooie dingen in de maatschappij, maar de gedrevenheid die ik zie, het organisatievermogen, dat is toch typisch protestants? Heel protestants is ook de onderlinge steun, het sociale netwerk, in dagen van moeite en verdriet. De dominee kan in een ziekenhuis aan de hoeveelheid kaarten boven het bed zo zien waar zijn gemeentelid ligt.”

Protestantse levenskunst was ‘het psalmvers dat elke week geleerd moest worden, op zaterdagavond voor twaalven thuis, op zondag geen ijsje, wel een goed en stichtelijk boek’, schrijft ds. Gerrit Klein in het begeleidende estafetteboek ‘Als een lopend vuur’ (ToerReeks).

“Dat is allemaal weg. De culturele veranderingen hadden ook hun invloed op christenen. Deels was het ballast. Wie nu naar de kerk gaat, doet dat vrijwillig en bewust. Vroeger hoorde kerkgang er gewoon bij. Zelf kritisch nadenken of het anders zou kunnen was niet aan de orde. Alles lag vast in de traditie.”

Protestantse levenskunst was volgens Klein ook ‘hard werken, je plaats weten, trouw zijn, aan je gezin en je baas’.

“Er is wel wat meer genieten bij gekomen. Maar bewust je plaats in de samenleving innemen, weten wat je doet, dat hebben veel protestanten nog volop in zich. Hard werken gaat ook nog steeds op. Op zaterdag om negen uur kom ik in de supermarkt veel leden van onze gereformeerde kerk tegen. Uitslapen is er niet bij. Vroeg op, de dag goed gebruiken, dat zit er nog altijd in.”


>De Estafette doet in Zeeland vier weekenden lang vier locaties aan. De start is in Hoek op 5 augustus, daarna volgt Veere met onder andere een picknick met Luthersoep en Lutherbier, cabaret en een meertalige kerkdienst. Vervolgens zijn De Bevelanden en Schouwen Duivenland (Brouwershaven) aan de beurt. Meer over het programma 

 

Terug naar overzicht